--- title: "Taishang Ganying Pian 太上感應篇 – Interpretatie in het Nederlands | Daozang" url: "https://daozang.app/nl/text/KR5f0001/" canonical: "https://daozang.app/nl/text/KR5f0001/" lang: "nl" edition: - "Bron: Kanripo (Universiteit van Kyoto)" - "Daozang section: 太清部" - "Kanripo ID: KR5f0001" - "Basisuitgave (Kanripo-code): 正統道藏・涵芬樓版 (HFL)" - "Getuige (Kanripo-code): 正統道藏・涵芬樓版 (HFL)" - "Omvang: 30 delen · 139,194 tekens" source: "Kanripo 漢籍リポジトリ（京都大学）" license: "CC BY-SA 4.0" --- # 《太上感應篇》 Taiqing 太清部 · 30 delen · 139,194 tekens ## Over deze uitgave - **Bron**: Kanripo (Universiteit van Kyoto) - **Daozang section**: 太清部 - **Kanripo ID**: [`KR5f0001`](https://github.com/kanripo/KR5f0001) - **Basisuitgave (Kanripo-code)**: 正統道藏・涵芬樓版 (`HFL`) - **Getuige (Kanripo-code)**: 正統道藏・涵芬樓版 (`HFL`) - **Omvang**: 30 delen · 139,194 tekens ## Deel 1 太上感應篇卷之一 李昌齡傳鄭清之賛太上曰禍福無門唯人自召 傳曰一念未起則方寸湛然有同太虚何 者爲善何者爲惡及一念𦆵起趣向不同 善惡既殊禍福即異此太上所以言禍福 無門唯人自召也大抵一念起處即禍福 之門篇中之言皆其事也昔衛仲達初爲 館職被攝至冥司冥官命吏呈其善惡二 錄比至則惡録盈庭而善録𦆵如筯小官 色變索秤稱之既而小軸乃能壓起惡録 地爲之動官乃喜曰君可出矣仲達曰某 未四十安得過惡如是之多乎官曰不然 但一念不正此即書之不待其犯也仲達 曰然則小軸中所書何事官曰朝廷甞大 興工役修三山石橋君上䟽諫止之此諫 藁也仲達曰某雖言之朝廷初不從於事 何益而能有如是之力乎官曰朝廷雖不 從然念之在君者巳是向使聽從則君善 力何止如是將見乗此而立獲度世矣尚 安得而攝君乎奈何惡念太多力巳減半 不可復望大拜後果止於吏部尚書鳴乎 仲達之惡止是空有其念尚至一旦損盡 合作宰相之福況本自獧薄而又多直犯 者乎於此益知一念起處信爲禍福之門 也是故趙康靖公㮣甞置缾豆二物於几 案間每一念起必隨善惡以豆別之善則 投一曰豆於白缾中惡則投一黒豆於黒 缾中初則黒豆絶多既而漸少久而善惡 **Interpretatie** De opening van de *Tai Shang Ganying Pian* (De Klassieker over de Gevoelens en Gevolgen van de Allerhoogste) stelt dat voorspoed en tegenslag geen vaste wegen volgen: mensen roepen ze zelf over zich af. Het geschrift vertelt het verhaal van Wei Zhongda, die op jonge leeftijd aan de Hanlin-academie werkte. Op een dag werd zijn ziel naar de onderwereld gebracht om te worden berecht. Een ambtenaar van de onderwereld liet twee boekrollen met zijn goede en slechte daden halen. De verslagen van zijn slechte daden lagen in stapels over de hele binnenplaats; zijn goede daden stonden opgetekend in slechts één dunne rol, zo dik als een eetstokje. De ambtenaar verbleekte en liet de rollen wegen. Tot ieders verbazing woog die kleine rol met goede daden zwaarder dan alle boeken met slechte daden samen; zelfs de grond trilde ervan. De ambtenaar werd weer opgewekt en zei: ‘Je mag teruggaan.’ Wei Zhongda begreep het niet. ‘Ik ben nog geen veertig. Hoe kan ik dan zoveel slechte daden hebben?’ De ambtenaar legde uit: ‘Zelfs één slechte gedachte wordt in de onderwereld opgetekend. Je hoeft de daad niet daadwerkelijk te verrichten.’ Wei Zhongda vroeg vervolgens wat er in die kleine rol stond. De ambtenaar antwoordde: ‘Het hof wilde ooit op grote schaal bouwen en een stenen brug naar de Drie Bergen aanleggen. Jij diende een verzoekschrift in om dat tegen te houden. Je voorstel werd niet aangenomen, maar de gedachte om het land te dienen had grote kracht. Als men je advies had opgevolgd, zou je verdienste groot genoeg zijn geweest om meteen onsterfelijk te worden. Dan was je niet naar de onderwereld gebracht. Maar je slechte gedachten uit het dagelijks leven hebben helaas de helft van je geluk en verdienste tenietgedaan.’ Wei Zhongda werd later inderdaad slechts minister van Personeelszaken en werd nooit tot eerste minister benoemd. Dit verhaal laat zien dat zelfs slechte gedachten die niet tot daden leiden het geluk kunnen verminderen — laat staan wanneer iemand werkelijk kwaad doet. Zhao Kangjing, een beroemd staatsman uit de Noordelijke Song-dynastie, zette op zijn bureau twee potten met zwarte en witte bonen. Telkens wanneer hij een goede gedachte had, deed hij een witte boon in de pot; bij een slechte gedachte deed hij er een zwarte in. Aanvankelijk waren er veel zwarte bonen. Door aan zichzelf te werken, kwamen er geleidelijk steeds meer witte bonen bij. Dat is de kern van de *Tai Shang Ganying Pian*: elke gedachte vormt een poort naar voorspoed of tegenslag, en de gevolgen van goed en kwaad volgen ons als een schaduw. 二念都忘缾豆二物亦俱棄而不用此蓋 消磨至於瑩徹無復可以記別者也嗟乎 丗人方寸之間波瀾萬丈尚何望如趙康 靖之至于瑩徹乎將見損福如衛君也 賛曰 福本自求孽由自作同出念慮 分爲善惡吉凶感召影響酬酢 毋待巳形所貴先覺致力於斯 俯仰無怍善惡之報如影隨形 傳曰善惡之報而以形影爲言者謂作善 得善作惡得惡亦猶形之必有影也昔曹 彬忠誠事君謙恭自處不急貨利不樹私 恩振乏絶恤鰥寡喜愠莫見不以富貴驕 人雖帥師征討未甞妄殺初破遂州諸將 皆欲屠城公獨執爲不可及伐金陵必先 焚香誓衆城下之日無得妄殺一人舉此 二端餘悉可見前後全活可勝言哉又如 捨怨而雪昌言自誣而救全斌緩決新婚 之吏不傷己蟄之蟲皆盛德也是故諸子 皆賢令瑋琮璨繼領旄鉞少子玘追封王 爵實生光獻太后以至濟隂生享王爵子 孫昌盛近世無比然則爲善之報豈不如 影隨形乎閩中國計使薛文傑常與内樞 宻吴英有隙一日閩主鏻使巫徐彦視鬼 宫中文傑因令以英將反爲對鏻信而殺 英時英久典閩兵軍士悅附聞英𡨚死無 不切齒適吴人攻建州鏻發兵救之軍既 發乃逗遛不進必欲得文傑而後行鏻不 得巳以檻車械送軍士得之臠食立盡初 **Interpretatie** Hier gaat het om een stadium in de innerlijke cultivering. Wanneer iemand zelfs de ‘tweede gedachte’ — het onderscheid maken tussen goed en kwaad — volledig heeft losgelaten en zelfs zaken van buitenaf, zoals de ‘vaas en de boon’ (een verwijzing naar dagelijkse beslommeringen), helemaal achter zich laat, kan diegene een heldere, zuivere toestand zonder onderscheidende gedachten bereiken. Maar het hart van gewone mensen blijft voortdurend in beroering. Hoe zouden zij zo helder en onbezoedeld kunnen zijn als Zhao Kangjing, de beroemde integere ambtenaar uit de Song-dynastie? Als het zo doorgaat, dreigen zij hun levensgeluk te verspelen, zoals de heerser van Wei uit het verhaal die door eigenbelang onheil over zich afriep. Geluk en rampspoed brengen mensen zelf teweeg. Beide beginnen bij een gedachte, maar leiden uiteen naar goede of kwade gevolgen. Voorspoed en onheil volgen elkaar onvermijdelijk als een schaduw het lichaam, zodat je niet hoeft te wachten tot de gevolgen zichtbaar worden om ze te begrijpen. Het komt erop aan tijdig tot inzicht te komen. Wie op deze manier oefent, kan op elk moment met een zuiver geweten handelen. De gevolgen van goed en kwaad volgen ons inderdaad als een schaduw. Neem de beroemde Song-generaal Cao Bin, een grondlegger van de Noordelijke Song. Hij was trouw aan zijn vorst en bescheiden tegenover anderen. Hij was niet uit op rijkdom en vormde geen kliekjes. Hij hielp de armen en ontfermde zich over eenzamen en wezen. Zijn vreugde en woede liet hij niet blijken, en hij misbruikte nooit zijn macht om anderen te onderdrukken. Tijdens zijn veldtochten verbood hij zijn troepen ten strengste om willekeurig mensen te doden. Toen de stad Suizhou was ingenomen, wilden de andere generaals de bevolking afslachten; alleen Cao Bin verzette zich daar krachtig tegen. Voor de aanval op Jinling brandde hij wierook, legde een plechtige eed af en verbood zijn soldaten de bevolking te doden. Door zulke goede daden bloeide zijn familie op. Zijn zonen Cao Wei, Cao Cong en Cao Can werden allen generaal. Zijn jongste zoon Cao Qi kreeg postuum de koninklijke titel, en zijn dochter werd keizerin-weduwe Guangxian, de moeder van keizer Renzong. Geen andere familie kon zich met hun aanzien meten. Daartegenover staat Xue Wenjie, een verdorven minister van het koninkrijk Min tijdens de periode van de Vijf Dynastieën en Tien Koninkrijken. Omdat hij een persoonlijke vete had met de generaal Wu Ying, liet hij een waarzegger Wu op valse gronden van verraad beschuldigen. Daardoor stierf Wu Ying ten onrechte. Later viel het koninkrijk Wu Min aan. De soldaten haatten Xue Wenjie zozeer dat ze opzettelijk hun opmars vertraagden en pas wilden vechten nadat de koning van Min hem aan hen had uitgeleverd. Uiteindelijk werd Xue door de soldaten aan stukken gesneden en ter plekke opgegeten. Deze twee voorbeelden maken aanschouwelijk dat goede daden zegeningen brengen en slechte daden onheil: net zo werkelijk als een schaduw die het lichaam altijd volgt. 文傑之爲鏻造此車也謂舊制無他苦於 是自出新意車内皆周植鐵鋩鋩皆内向 使檻送者居中不得動轉動即爲鋩所剌 其意必有所主無何未及施用至是乃身 自甞之然則爲惡之報豈不如影隨形乎 替曰 理有施報出於自然如種五穀 刈穫有年如植荆𣗥久則蔓延 易稱善惡必以積言勿以其事 責諸目前是以大地有司過之神依人所犯輕重以奪人筭 傳曰按北帝大伏魔神呪等經下方正北 有一大海穢惡腥黒莫測邊際中有一山 高十萬六千里上參碧落下入風泉名曰 北都羅酆山山近水面有一大洞名曰隂 景天宫周回三萬六千里中有三十六獄 獄中草木皆稟自然惡毒之氣鋒鋩風利 甚於劒㦸主此洞者名曰太隂天君助治 四人一曰東斗斗中生炁君二曰西斗斗 中成須君三曰南斗斗中司禁君四曰北 斗斗中司命君此洞之外山上別有六洞 六天大魔各主其一即太隂天君外六曹 也互相關報主執罪罰六大洞宫之下又 有三小宫官一曰天官二曰地官三曰水 官專主刑名之軄最爲追呼要司也三官 之下又有九令土主即九州之主也五嶽 府君二十四炁乃二十八宿之隂獄以至 河海掾吏丘陵溪洞主者各各秉命列爲 屬吏夫酆都者天地司過之都司也九令 **Interpretatie** Deze passage legt uit hoe goede en slechte daden worden vergolden en beschrijft de goddelijke machten die in de onderwereld over zonden rechtspreken. Eerst vertelt de tekst het verhaal van Wenjie, die een bijzondere gevangeniswagen bouwde. Aan de binnenkant staken ijzeren punten naar binnen, zodat gevangenen zich al verwondden wanneer ze zich maar even bewogen. De wagen was nog niet in gebruik genomen toen Wenjie zelf al de gevolgen ervan ondervond. Dat laat zien dat de vergelding voor slechte daden onvermijdelijk komt, zoals een schaduw het lichaam volgt. Vervolgens licht de tekst het beginsel van vergelding toe: oorzaak en gevolg vormen een natuurlijke wet. Wie graan zaait, zal oogsten; wie doornstruiken plant, ziet ze na verloop van tijd uitwoekeren. De *Yijing* (het Boek der Veranderingen) leert dat goede en slechte daden zich geleidelijk opstapelen. Daarom mag men niet alleen naar het onmiddellijke resultaat kijken. Daarna beschrijft de tekst uitvoerig het rechtssysteem van de onderwereld. In het noorden ligt Beidu Luofengshan, de berg waarop het Hemelse Paleis van de Yin-schaduw staat. Daar bevinden zich zesendertig lagen van de hel. Het gezag berust bij de Hemelse Heer van de Grote Yin, bijgestaan door vier Dou-heren: die van het Oosten, Westen, Zuiden en Noorden. Daarnaast zijn er zes paleizen, elk bestuurd door een van de zes grote demonen. De Drie Ambtenaren — de Hemelse Ambtenaar, de Aardse Ambtenaar en de Waterambtenaar — voeren de straffen uit. De negen Ling-tu-bestuurders beheren de negen provincies. Ook de vorsten van de Vijf Heilige Bergen, de godheden van de vierentwintig zonnetermijnen en de achtentwintig sterrenhuizen hebben ieder hun eigen taak. Fengdu is het hoogste bestuursorgaan tussen Hemel en Aarde dat zonden registreert en berecht. Deze goddelijke machten verminderen iemands levensduur naar gelang de ernst van diens overtredingen. Het rechtssysteem van de onderwereld is zorgvuldig georganiseerd: ieder vervult zijn eigen taak en werkt met de anderen samen om slechte daden te bestraffen. 五嶽者酆都之子司也令獄以下所有冥 曹又屬令嶽之子司也分司列局因事授 職千千萬萬何可勝言不聞嶽司近又置 舉意司乎其司共有五案六員判官專主 關達人之事始即人之起意處也善惡功 過纎悉皆書既書達於更生虞公御史吕 公所主之司此司得之又復籍爲二簿達 於豐道中獄定子定奪二司定予司則皆 青蓮寳座定奪司則皆荆𣗥蒺藜予本二 司亦自紹興二十八年置至乾道八年校 幼以善而僧紀福者四方上有二千八有 六人以惡而將入荆蒺者四方却有八千 七百六十一人便可見其爲善者少而爲 惡者多也大抵荆蒺之獄端爲欺詐姦邪 者設行住坐卧荆蒺蒙縛極爲苦楚嗚呼 今日身被蒙縳豈不亦猶昔日欺詐姦邪 人被蒙縛乎若夫減奪之說則當隨文引 證兹不復載 賛曰 天地鬼神森列昭布隂誅冥責 列於刀鋸依過定罪毫髮不恕 筭既可奪壽豈難注不睹不聞 冝益戒懼筭減則貧耗多逢憂患 傳曰道藏紀筭録云清齋一旬増筭十紀 清齋一日増筭十旬清齋者心齋也一經 減筭即爲有過之人貧耗憂患何所不有 昔奉符令錢若愚早嵗補官姦險狠愎在 處多不成任晚益迍蹇子女淪喪觸目無 聊因投詞於龍虎山叩頭禱謝是夕夢一 神叱曰汝姦險狠愎奪筭將盡尚何謝爲 **Interpretatie** De Vijf Heilige Bergen, de vijf grote heilige bergen van het taoïsme, zijn bestuurlijke onderafdelingen van Fengdu, de taoïstische onderwereld. Daaronder vallen talrijke kantoren in het dodenrijk. Die zijn naar hun taken in verschillende afdelingen verdeeld en hebben elk hun eigen ambtenaren; hun aantal is zo groot dat het nauwelijks te tellen valt. Onlangs hoorde men dat het Bergbestuur een nieuw kantoor had opgericht, het Bureau voor het Registreren van Gedachten. Dit bureau telt vijf dossiergroepen en zes rechters, die speciaal de goede en slechte kanten van ieders gedachten en neigingen vastleggen. Elke gedachte van een mens, goed of kwaad, wordt nauwkeurig geregistreerd. De verslagen gaan eerst naar de afdelingen onder leiding van Gong Yuzheng, bijgenaamd de Herboren, en censor Lü. Daarna worden ze in tweevoud overgeschreven: één exemplaar gaat naar het Bureau voor de Vaststelling van de Status in de Middelste Gevangenis van Fengdao, een instantie die vonnissen uitspreekt; het andere gaat naar het Bureau voor de Definitieve Beslissing, dat als hoogste beroepsinstantie fungeert. De rechters van het eerste bureau zitten op lotusbloemtronen van groene jade; rondom de rechters van het tweede bureau liggen overal doornstruiken en distels. Tussen de oprichting van deze twee instellingen, in het achtentwintigste jaar van de Shaoxing-periode onder de Zuidelijke Song, en de telling in het achtste jaar van de Qiandao-periode, waren slechts 2.806 mensen door hun goede daden bevrijd en naar een betere bestemming geleid. Daartegenover stonden 8.761 mensen die tot de Hel van de Doornstruiken zouden afdalen. Dat laat zien dat er in de wereld maar weinig mensen goed doen, terwijl velen kwaad bedrijven. De Hel van de Doornstruiken is bestemd voor bedrieglijke en kwaadaardige mensen. Wie er wordt gestraft, raakt bij elke beweging — staan, lopen, zitten of liggen — verstrikt in doornen en lijdt ondraaglijke pijn. Zijn de mensen die vandaag deze straf ondergaan niet dezelfde als de bedriegers en boosdoeners van vroeger? Ook over het verminderen van iemands zegeningen staan overeenkomstige passages in de geschriften. Een lofzang zegt: ‘Hemel en aarde worden streng bewaakt door geesten en godheden. De straffen van de onderwereld treffen als messen en zagen; de schuldige wordt naar zijn overtredingen veroordeeld, zonder de minste toegeeflijkheid. Als zegeningen kunnen worden verminderd, kan vanzelfsprekend ook de levensduur worden verkort. Deze onzichtbare gevolgen behoren mensen des te meer waakzaam en bevreesd te maken.’ Wanneer iemands zegeningen worden verminderd, kan dat leiden tot armoede, verval en een opeenvolging van rampen. Het taoïstische canonieke werk *Jisun lu* vermeldt: tien dagen van zuivere onthouding en vasten kunnen tien ji aan zegeningen opleveren — één ji staat gelijk aan twaalf jaar — en één dag vasten levert tien xun op. Echt vasten betekent dat de geest wordt gezuiverd. Wie zegeningen verliest, wordt iemand met overtredingen op zijn naam; armoede en zorgen volgen dan op elkaar. Ooit was er een magistraat van het district Fengfu, Qian Ruoyu geheten. Als jonge man had hij zijn ambt verkregen door te intrigeren. Hij was sluw en meedogenloos en overal gehaat. Op zijn oude dag raakte hij steeds verder in verval; zijn kinderen stierven de een na de ander en hij bleef alleen en hulpeloos achter. Toen hij op de Longhu-berg, een heilige plaats van het taoïsme, berouw ging tonen, droomde hij dat een godheid hem berispte: ‘Je bent sluw en meedogenloos; je zegeningen zijn bijna op. Wat heeft berouw nu nog voor zin?’ 未幾果卒櫟陽尉郭鄩官不得調奇蹇迍 塞無所不至雖至親宻友亦漸踈斥每倦 悶間即見二物狀如猿狖跳躑其旁心大 惡之祛亦不可避亦不可忽一日乃自言 曰吾乃主世之虚耗者也君既獲罪故吾 得以擾君今數滿當去可享安矣果如言 此皆減筭則貧耗多逢憂患者也嗚呼與 其至此孰若速自澡雪無令至此乎 賛曰 人之賦壽如木有根隨其生植 脩短所存沃以膏潤枝條苾芬 乃或戕伐枯悴日聞栽培傾覆 天何心云人皆惡之 傳曰按七星移度經隂匿闇昧伏姦藏欺 不義不仁無恩無徳北斗定爲大惡人隂 匿暗昧伏姦藏欺不義不仁固大惡無恩 無德亦大惡歟大抵無德無恩則功不及 人隂匿闇昧伏姦藏欺不義不仁則害必 及物其爲不善實皆一也今爲人而至使 人皆惡者必自取也昔丁晉公與㓂萊公 同在政府天下之人識與不識聞萊公之 名則必許爲忠藎聞晉公之名則必目爲 姦䛕聞一善必以歸萊公未必皆萊公所 為也聞一不善必以歸晉公未必皆晉公 所爲也物論如此而鯨波之設竟如此豈 非功不及人而害多及物乎經云喜集則 福生怨積則禍至信不誣矣昔杜祈公知 乾州嵗未滿攺知鳳州二州之民爭于界 上一曰我公也汝奪之一曰今我公也汝 **Interpretatie** Kort daarna overleed Guo Xun, die als commandant van Liyang een plaatselijke bestuursfunctie bekleedde. Tijdens zijn leven verliep zijn loopbaan moeizaam en kreeg hij met allerlei tegenslagen te maken. Zelfs zijn beste vrienden begonnen hem geleidelijk te mijden. Telkens wanneer hij zich bedrukt voelde, zag hij twee vreemde wezens, die op apen leken, om hem heen springen. Hij vond ze afstotelijk, maar kon ze niet wegjagen en ook niet ontlopen. Op een dag spraken de wezens plotseling: ‘Wij zijn geesten die toezicht houden op de verspilling onder de mensen: het verlies van hun geluk en verdiensten. Omdat jij de Hemel hebt beledigd, kunnen wij je lastigvallen. Nu onze termijn erop zit, vertrekken we. Je kunt gerust zijn.’ Later bleek het inderdaad te gaan zoals zij hadden gezegd. Dit alles was de vergelding voor het verkorten van zijn levenslot: armoede, verlies en aanhoudende zorgen. Ach, waarom zou je je niet tijdig bezinnen en je leven beteren, in plaats van zo diep te zinken? Een lofzang zegt: De levensduur van een mens is als die van een boom met wortels: hoe lang hij leeft, hangt af van de omstandigheden waarin hij groeit. Wordt hij gevoed met vruchtbare aarde, dan krijgt hij weelderige takken en bladeren. Wordt hij roekeloos omgehakt, dan verwelkt en verdort hij al snel. Hoe zou de Hemelse Weg partijdig zijn? Het lot dat iedereen verafschuwt, brengt ieder over zichzelf af. In de *Jing over de verplaatsing van de zeven sterren* staat: wie in het geheim kwaad doet, bedrog verbergt, onmenselijk en onrechtvaardig handelt, en ondankbaar is tegenover weldoeners, wordt door de Heren van de Beidou, de Noordelijke Dipper, die over leven en dood waken, zeker als een groot boosdoener beoordeeld. Ondankbaarheid geldt als groot kwaad; verborgen bedrog en onmenselijk, onrechtvaardig handelen evenzeer. Uiteindelijk kan iemand zonder Deugd en dankbaarheid anderen geen voordeel brengen, terwijl een sluw en verraderlijk mens de levende wezens onvermijdelijk schaadt. Beide zijn even verwerpelijk. Als iemand zich zo gedraagt dat iedereen hem verafschuwt, heeft hij dat volledig aan zichzelf te danken. Ooit waren Ding Wei, de hertog van Jin, en Kou Zhun, de hertog van Lai, tegelijk in dienst van het hof. Of mensen elkaar nu kenden of niet: zodra ze Kou Zhun hoorden noemen, prezen ze zijn trouw; zodra ze Ding Wei hoorden noemen, bestempelden ze hem als een verrader. Goede daden schreven ze aan Kou Zhun toe, ook als hij er misschien niets mee te maken had; slechte daden schoven ze Ding Wei in de schoenen, ook als ze niet allemaal van hem waren. De publieke opinie was zo duidelijk verdeeld. Uiteindelijk werd Ding Wei inderdaad naar Hainan verbannen. Was dat niet de vergelding voor iemand die anderen geen voordeel bracht, maar velen schaadde? In de geschriften staat: ‘Wanneer goede daden zich opstapelen, groeit het geluk; wanneer wrok zich ophoopt, komt het onheil.’ Dat is werkelijk waar. Vroeger werd Du Yan, de hertog van Qi, eerst benoemd tot bestuurder van Qianzhou. Nog voordat zijn ambtstermijn erop zat, werd hij overgeplaatst naar Fengzhou. De inwoners van beide gebieden kregen aan de grens ruzie. De mensen van Qianzhou zeiden: ‘Hij is onze goede bestuurder.’ De mensen van Fengzhou zeiden: ‘Nu is hij de bestuurder van ónze streek.’ 何有焉張忠定再鎮蜀蜀中之民無不鼓 舞相慶如赤子之久失父毋知公之來必 能復鞠我也至今尸而祝之社而稷之然 則二邦之民所以喜二公者爲何如嗚呼 與其怨積孰若喜集戒哉 賛曰 西子不潔掩鼻過之滄浪之濁 濯足是宜美惡自取尤人何爲 梟獍蝮蠍唾逐恐遲愛人不親 反己可知刑禍隨之 傳曰太虚真人南嶽赤君曰人若遇我以 禍但以福往自然福德之氣恒生於我害 氣重殃自生於彼此學道之大行也然則 刑禍隨者豈非害氣重殃恒在於身乎苟 爲不然胡爲所至輒與刑禍㑹也不聞盧 劉之事乎昔盧嬰氣質文貌皆足過人人 與之交必遭横禍時元伯和爲軍司馬聞 而不信召與之飲宴未終而節度陳少游 巳遣軍吏縛伯和而去矣或以告少游少 游亦不信曰伯和自當有罪嬰何預焉吾 將薦而官之及至潼關則上巳幸奉天矣 又有劉甲者亦如嬰之爲人人與之交必 及於禍士子王建獨謂不然但人偶有災 耳甲何預焉甲聞大喜急往謝之相與談 論久之乃退未幾建遂失火人因目爲鵂 鵩或遇諸途無不急走逺避帷恐避之之 不速也嗚呼盧劉如此而所至輒如此赤 君之言豈不然也 賛曰 人之隱慝爲於無形厭然掩覆 更𥨸美名髙談理義自詭廉清 謂可欺丗永享安榮孰伺其後 **Interpretatie** Deze passage vertelt enkele verhalen over de vergelding van daden en verwoordt de taoïstische gedachte dat ‘tegenspoed en voorspoed geen eigen toegangspoort hebben; de mens roept ze zelf op’. Toen Zhang Zhongding opnieuw het bestuur over Shu op zich nam, verheugde de plaatselijke bevolking zich alsof verloren kinderen hun ouders hadden teruggevonden. Tot op de dag van vandaag richt men er nog gedenkplaatsen voor hem in en brengt men hem offers. Dit laat zien dat een bestuurder die welwillend regeert vanzelf de liefde van het volk wint. Wie daarentegen diepe wrok heeft opgewekt, kan beter goede banden opbouwen door goede daden te verrichten. Zelfs Xishi (Xizi), hoe mooi ook, zou worden gemeden als zij zichzelf niet rein hield. En wanneer het water van de Canglang-rivier troebel is, kan het alleen nog worden gebruikt om de voeten te wassen. Schoonheid en lelijkheid zijn allebei het gevolg van wat iemand zelf oproept; men kan anderen daar niet de schuld van geven. De Onsterfelijke Taixu en de Rode Heer van de Zuidelijke Berg, twee taoïstische onsterfelijken, wijzen erop dat zelfs wanneer anderen ons met tegenspoed behandelen, onze zegeningen blijvend zijn als wij daarop met voorspoed en deugd antwoorden. De rampspoed keert dan vanzelf terug naar wie kwaad heeft gedaan. Dit is een belangrijk beginsel van de Dao-cultivering. De passage geeft twee voorbeelden. Lu Ying had een opvallend uiterlijk, maar wie met hem omging, kreeg te maken met plotseling onheil. Yuan Bo geloofde dat gerucht niet. Kort nadat hij met Lu Ying had gedronken, werd hij echter gevangengenomen. Hetzelfde gebeurde met Liu Jia. Wang Jian geloofde niet in de waarschuwingen en kreeg kort na zijn omgang met Liu Jia te maken met een brand. Daarna meden mensen Liu Jia alsof hij een uil was. Tot slot stelt de passage dat sommige mensen in het geheim kwaad doen en dat met een goede reputatie proberen te verhullen. Ze spreken voortdurend over menslievendheid en plichtsbesef en doen alsof ze onkreukbaar zijn, in de overtuiging dat ze de wereld kunnen misleiden en voor altijd rijk en machtig kunnen blijven. Maar de Weg van de Hemel keert terug naar wie haar volgt, en uiteindelijk zal het onheil hen treffen. Zoals het lofvers zegt: vergelding voor goed en kwaad volgt iemand als een schaduw; beide zijn het gevolg van de eigen daden. 人禍天刑吉慶避之 傳曰南嶽壽星告太極真人徐來勒曰若 能剋意爲善自然動與福㑹然則吉慶避 者豈非不能剋意爲善而至然乎大抵非 吉慶避之其福德淺薄自不能與吉慶㑹 也昔宋太宗作端拱樓聞董羽善𥁞龍水 召之使𥁞於壁羽用意精妙半年乃成自 謂天下絶筆及太宗引嬪御登樓觀賞無 何太子見龍大驚立命汙漫半年工夫一 旦無用曏使皇子不驚董羽恩數豈在明 日范文正公鎮鄱陽有書生獻詩甚工自 言平生未甞一飽可謂天下之至飢者時 士夫盛習歐陽率更字墨本直千錢薦福 寺碑乃其本也公備紙墨使匠打千本俾 售于京無何震霆暴作碑遂碎爲數片百 萬之錢一旦失望曏使碑不擊碎書生享 用其有窮乎於此益知吉慶避者非吉慶 避之其福德淺薄自不能與吉慶㑹也 賛曰 淑慝以𩔖吉凶在人譬如儀鳳 不棲荆榛虺蝪之窟豈産珠珍 氷雪凝沍寒谷不春一氣所感 當識其因惡星災之 傳曰按十一曜大消災神呪經欲界衆生 不脩正道不知有五行推運十一曜照臨 主其災福至知土火留伏金木凌犯羅計 孛逆日月薄蝕乃至州縣播遷人民災難 水火蟲蝗刀兵相犯悉皆由也又按七星 神呪經天地設位乃建五行廵歷天下察 無道之國觀不祥之人凡處虚域之内蠢 **Interpretatie** Hier wordt uitgelegd dat goed en kwaad ieder hun beloning krijgen. Voorspoed trekt zich niet zonder reden van iemand terug: iemand heeft zelf niet genoeg verdienste opgebouwd om met voorspoed in aanraking te komen. De Langlevende Wijze van de Zuidberg zei tegen de Ware Mens van de Taiji, Xu Laile: als je oprecht het goede nastreeft, zul je vanzelf voorspoed ontmoeten. Dat het lijkt alsof voorspoed iemand mijdt, komt er in feite op neer dat diegene er zelf niet in is geslaagd het goede vol te houden. Zo schilderde de kunstenaar Dong Yu tijdens de regeerperiode van keizer Taizong van de Song een half jaar lang draken op de muren van de Duan Gong-toren. Het werk was zo verfijnd dat het als zijn meesterstuk gold. Maar toen de kroonprins de muurschilderingen zag, schrok hij hevig. Keizer Taizong liet ze meteen overpleisteren. Een half jaar werk was daarmee voor niets geweest. Als de kroonprins niet zo was geschrokken, had Dong Yu mogelijk een rijke beloning gekregen. Een ander voorbeeld betreft Fan Zhongyan, die in Poyang verbleef. Daar woonde een zeer begaafde maar straatarme geleerde. In die tijd was het onder literaten populair om het handschrift van Ouyang Xun te bestuderen. Fan Zhongyan wilde de geleerde helpen door duizend afdrukken te maken van de tekst op de stele van de Fuxu-tempel en die te verkopen. Maar plotseling sloeg de bliksem in en brak de stele. Zo viel ook het plan om de geleerde uit de armoede te helpen in duigen. Deze voorbeelden tonen dat voorspoed mensen niet opzettelijk mijdt: hun eigen verdienste is eenvoudigweg niet diep genoeg. Het commentaar zegt: het goede en het kwade vinden elk hun gelijken; geluk en ongeluk hangen van mensen af. Zoals een feniks niet in een doornstruik neerstrijkt en er in het nest van een giftige slang geen parels groeien, zo kent een door sneeuw en ijs bedekt dal geen lente. Dit alles is het gevolg van de onderlinge werking van de Qi en het lot. Men moet de oorzaken en gevolgen ervan begrijpen. Vervolgens gaat de tekst in op de oorzaken van rampspoed. Volgens de *Jing van de Grote Rampenafweer door de Elf Hemellichamen* krijgen wezens in het rijk van verlangen rampspoed te verduren als zij het rechte Dao niet cultiveren en de werking van de Vijf Fasen en de invloed van de Elf Hemellichamen — de elf sterren die met rampspoed en voorspoed in verband worden gebracht — niet begrijpen. Zo kunnen verschijnselen als Saturnus of Mars die op hun plaats blijven staan, Venus en Jupiter die elkaar tegenwerken, Rahu en Ketu die achteruit bewegen, en zons- of maansverduisteringen onrust in provincies en districten veroorzaken en de bevolking treffen. Ook rampen door water en vuur, insectenplagen en oorlogen houden hiermee verband. De *Jing van de Goddelijke Mantra’s van de Zeven Hemellichamen* zegt eveneens dat Hemel en Aarde de Vijf Fasen hebben ingesteld om de wereld te doorkruisen en toezicht te houden op landen die de morele beginselen niet naleven en mensen die geen goede daden verrichten. Alle dwaze wezens die zich in een schijnwereld bevinden… (De brontekst is onvolledig.) 動含生命係于天星辰凌犯彗孛衝破遂 生兵災水旱流離知而逃形可全自巳逆 之遇害凶釁微生黎民死亡淪沉苦海然 則人之有災要當自省其可但歸惡於星 歟大抵惡自人爲星因災之非星之惡而 人心自惡耳宋景公時熒惑守心子韋曰 禍當君可移於臣公曰相所以治國家也 曰可移於百姓曰百姓死寡人將誰君曰 可移於嵗曰嵗飢人餓必死子韋曰君有 至德之言三天必三賞君矣是夕熒惑退 三舍張士平知青州忽夫妻失目因棄官 家居日夜禱謝一日忽有一書生踵門曰 吾乃太白星官五帝星君以子久志於道 且禱謝勤至遣吾下降爲子療治既而不 施一劑惟於宅南鑿開一井取水滌之一 滌遂愈嗚呼熒惑本主災厄疾病今也乃 能爲宋公退舍太白本主災怪刑律今也 乃能爲士平療眼然則星果惡歟惜人不 知人間一年三百六十五日上應周天三 百六十五度度主一日皆二十八宿主之 嗚呼人在世間日日節節皆屬星卦主攝 爲善不免予福爲惡不免予災是豈星之 惡歟 賛曰 天道云逺太空冥冥我興視夜 瞻彼列星熒惑退舍善言足憑 天人相與如影赴形視履考祥 甘后之經筭盡則死 傳曰按赤松子中誡經人有違犯皆被本 命星辰奏聞上帝七星六律四時八風九 **Interpretatie** Deze passage uit de Jing (klassieke tekst) bespreekt de relatie tussen mensen en hemelverschijnselen. De kern ervan is dat rampspoed voortkomt uit het menselijk gemoed, niet uit de sterren. Eerst wordt uitgelegd dat natuurrampen, zoals oorlogen en overstromingen of droogtes, op het eerste gezicht met hemelverschijnselen samenhangen, maar dat de oorzaak ervan ligt in een menselijk gemoed dat zich tot het kwaad keert. Zo zou Mars, in de tijd van hertog Jing van Song, rampspoed brengen. Maar toen de hertog liever zelf de gevolgen droeg dan ze op zijn onderdanen af te schuiven, trok Mars zich drie sterrenafstanden terug. In de oude Chinese sterrenkunde was een ‘afstand’ een eenheid tussen sterrenhuizen. Een ander verhaal gaat over Zhang Shiping en zijn vrouw, die beiden blind werden. Hun oprechte beoefening van de Dao (de Weg) ontroerde Taibai Jinxing, een van de Vijf Keizerlijke Stervorsten. De stervorst nam de gedaante van een geleerde aan en genas hun ogen. Dit verhaal laat zien dat sterren van zichzelf niet goed of kwaad zijn; het menselijk gemoed is beslissend. De tekst stelt dat elke dag op aarde overeenkomt met de beweging van sterren aan de hemel, maar dat die sterren geluk of rampspoed niet uit eigen beweging over mensen afroepen. Zoals de *Jing van de vermaningen van Chisongzi* zegt, worden goede en slechte daden van mensen door hun geboortester vastgelegd en aan de Hemelse Keizer gemeld. Tot slot vat een lofzang de boodschap samen: de Weg van de Hemel is ver weg, maar op goede en slechte daden volgt vergelding, zo zeker als een schaduw een lichaam volgt. Wanneer iemand zijn geluk volledig heeft opgebruikt, sterft die persoon; dat is de natuurlijke orde. *Toelichting: ‘Yinghuo’ is de oude Chinese naam voor Mars en ‘Taibai’ verwijst naar Venus. De Vijf Keizerlijke Stervorsten zijn vijf stergoden in het Daoïsme. Chisongzi is een legendarische onsterfelijke.* 宫五行先令司命奪其筭紀授以禍殃然 則人有禍殃乃至於死豈偶然哉必其作 諸不善奪筭至盡故至然也惜人莫悟浮 生短世膏火相煎日失一日彈指便過況 惡習難拔修行者少迷惑者多業識茫茫 無有是處求之日用不免與物浮沈蕩然 不反於膠膠擾擾之場欲其無過其可得 乎今日以某事減若干筭明日以某事減 若干筭減奪不巳㑹有盡時既乏正修又 多過失一死之後便有三惡險道歷然在 前或爲畜生或爲餓鬼或墮地獄皆未可 必不聞王咨以處官刻核而死受牛身乎 費冝以操心黠劣而死爲餓鬼乎陳堂以 恃䕃凌人而死墮地獄乎此皆死有餘責 而淪入三惡者也孰謂一死便了更無餘 事乎 賛曰 紂有天命忽焉以亡文拘羑里 與齡益長覆卻萬變善慶惡殃 我命在我誰云不常彭殤壽夭 寸心自量又有三台北斗神君在人頭上録人罪惡奪其紀筭 傳曰三台共有六星每台二星上台司命 中台司功下台司録上帝署爲天曹俾主 生死壽夭人有三魂上應三台篇言三尸 上詣天曹言人罪過即上詣三台也若夫 北斗乃紫極都曹爲天地日月江河海之 元合隂陽木火土金水之德象陳北斗精 應玉清三界十方皆所統御斡旋氣運斟 酌死生六甲生人各稟一元之氣方得囿 **Interpretatie** Deze passage gaat over de taoïstische opvatting van morele vergelding. Hemelse godheden, waaronder de sterren van de Drie Terrassen en de Heren van de Grote Beer, houden boven het hoofd van ieder mens bij welke goede en slechte daden diegene verricht. Aan de hand daarvan verlengen of verkorten zij iemands levensduur. De Vijf Fasen (Hout, Vuur, Aarde, Metaal en Water) volgen hun eigen vaste kringloop. De godheid die het lot bestuurt, de Siming, bepaalt op grond van iemands gedrag of de levensduur wordt verlengd of verkort en of er rampspoed volgt. Rampen en zelfs de dood komen niet zomaar uit de lucht vallen: ze zijn het gevolg van zoveel slechte daden dat iemands levensduur geheel is opgebruikt. Helaas begrijpen de meeste mensen dit niet. In hun korte leven verteren ze zichzelf als een olielamp en laten ze dag na dag hun tijd verstrijken. Slechte gewoonten zijn moeilijk af te leren. Er zijn maar weinig mensen die werkelijk cultiveren; de meesten laten zich meeslepen door hun verlangens. In de onrust van het wereldse leven meegaan met de stroom maakt het bijna onmogelijk om geen fouten te begaan. Vandaag worden er door de ene daad een paar jaren van je leven afgetrokken, morgen door een andere weer een paar. Zo gaat het verder, tot de levensduur uiteindelijk op is. Wie niet serieus cultiveert en telkens weer fouten maakt, staat na de dood voor drie noodlottige bestemmingen: wedergeboorte als dier, een bestaan als hongerige geest of afdaling naar de hel. De tekst noemt enkele voorbeelden. Wang Zi stierf vanwege zijn harde optreden als ambtenaar en werd herboren als os. Fei Yi stierf door zijn verdorven gezindheid en werd een hongerige geest. Chen Tang stierf nadat hij zijn macht had misbruikt om anderen te onderdrukken, en viel in de hel. Deze voorbeelden laten zien dat de dood geen eindpunt is: slechte daden leiden tot nog ernstiger gevolgen. De sterren van de Drie Terrassen bestaan uit zes sterren, twee per terras. Het Bovenste Terras bestuurt de levensduur en is verantwoordelijk voor het lot; het Middelste Terras houdt verdiensten en overtredingen bij; het Onderste Terras registreert goede en slechte daden. Samen vormen deze sterren het hemelse bestuur, dat waakt over leven, dood en levensduur. De drie zielen van een mens corresponderen met de drie terrassen. De Heren van de Grote Beer zijn godheden van hogere rang: zij besturen de werking van hemel en aarde en bepalen het lot en de levensloop van mensen. Bij de geboorte ontvangt ieder mens een fundamentele Oer-Qi, de aangeboren levensenergie. De godheden stellen iemands lot vast op basis van deze oorspronkelijke levensenergie. Het slotvers zegt dat de Shang-koning Zhou, hoewel hij het Hemels Mandaat bezat, plotseling ten val kwam, terwijl de Zhou-koning Wen gevangenschap overleefde en juist langer leefde. Alles verandert en niets staat vast; goede daden brengen goede gevolgen voort en slechte daden slechte. Het lot ligt in feite in eigen handen: de lengte van iemands leven hangt af van diens gedachten en daden. 形爲人具足一軀皆北斗也主持人命使 保天年亦北斗也又按九真帝君九隂混 合縱景萬化隱天祕訣人兩眉間却入一 寸號曰明堂北斗帝君太隂九妃常處其 中又按業報因縁經七星之氣常結爲一 星在人頭上去項三尺其人爲善則光大 而明爲惡則光小而暗又按北斗傍通圖 七真曰吾每月初三及二十七日必一下 降受人醮祭察人善惡然則三台北斗在 人頭上録人罪名奪其筭紀信不誣矣 賛曰 人之一身肖貌天地反而求之 萬物皆備此心最靈不行而至 神明所舍動息弗離福祈禍禳 無乃兒戲又有三尸神在人身中每到庚申日輒上詣天曹言人罪過 傳曰三尸言人罪過非獨篇中言之諸書 亦皆言也一云上尸名彭踞中尸名彭躓 下尸名彭蹻一云上尸名青姑好伐人目 中尸名白姑好伐人五臟下尸名血姑好 伐人胃命一居人頭能令人多思欲好車 馬一居人腸能令人嗜飲食好恚怒多忘 少氣一居人足能令人耽色慾喜殺害關 節搔擾五臟踴動每至庚申日與身中三 魂上詣天曹言人罪過大抵三尸言過乃 其職也按經所說修真之人先當絶去一 云三守庚申三尸伏七守庚申三尸滅守 者不寐也不欲三尸得以言其過也一云 寅日三尸游兩手當去兩手指甲午日三 **Interpretatie** De opbouw van het menselijk lichaam lijkt op die van Hemel en Aarde. Wie daarover nadenkt, ontdekt dat de beginselen van alle dingen in het lichaam besloten liggen. Het hart is bijzonder wonderbaarlijk: zonder te bewegen kan het alle dingen waarnemen. Het is de verblijfplaats van de Shen, die zijn taak nooit verlaat, of iemand nu actief is of in rust verkeert. Willekeurig om zegeningen vragen of rampen proberen af te wenden lijkt dan ook op kinderspel. In het menselijk lichaam bevinden zich ook de Drie Lijkgeesten, drie boze geesten die volgens het Daoïsme in het lichaam schuilen. Op elke Gengshen-dag, een belangrijke dag voor vasten en rituele onthouding, stijgen zij op naar het Hemelse Hof om iemands overtredingen te melden. De bovenste geest heet Pengju (ook Qinggu) en woont in het hoofd, waar hij begeerte opwekt. De middelste heet Pengzhi (ook Baigu) en woont in de buik; hij maakt iemand gulzig en prikkelbaar. De onderste heet Pengqiao (ook Xuegu) en woont in de voeten, waar hij iemand in seksuele begeerte doet verzinken. Op elke Gengshen-dag stijgen ze samen met de Drie Hun-zielen in het lichaam op naar de Hemel om aanklacht te doen. Ook de Zeven Sterren van de Grote Beer, belangrijke stergoden in het Daoïsme, zijn nauw met het menselijk lichaam verbonden. Het hele lichaam staat in feite onder het gezag van de Heren van de Grote Beer, die over de levensduur waken. Volgens de *Geheime Aanwijzingen van de Negen Ware Heren* wonen de Heer van de Grote Beer en de negen gemalinnen van Taiyin in het Mingdang-punt, één cun naar binnen tussen de wenkbrauwen. De *Sutra van de Vergelding van Daden en Oorzaken* zegt dat de Qi van de zeven sterren samenkomt tot één ster, die drie chi boven het hoofd zweeft: bij wie goed doet, straalt het sterlicht helder; bij wie kwaad doet, wordt het dof. In de *Geïllustreerde Gids tot de Zijde van de Grote Beer* staat dat de Zeven Ware Heren op de derde en zevenentwintigste dag van elke maand naar de mensenwereld afdalen om offers te ontvangen en goed en kwaad te onderzoeken. De sterren van de Drie Terrassen en die van de Grote Beer registreren inderdaad de overtredingen boven iemands hoofd en verkorten diens levensduur; dat is geen loze bewering. Wie de Weg cultiveert en naar ware vervolmaking streeft, moet eerst de Drie Lijkgeesten bedwingen. Volgens één opvatting blijven ze verborgen als men op drie Gengshen-dagen achtereen wakker blijft; na zeven zulke dagen zouden ze verdwijnen. Een andere opvatting schrijft voor de nagels te knippen op een Yin-dag, de derde dag van de maand volgens de maankalender, en zich te baden en te reinigen op een Wu-dag, de zevende dag. Dit alles is bedoeld om te voorkomen dat de Drie Lijkgeesten gelegenheid krijgen om iemand aan te klagen. 尸游兩足當去兩足指甲此名斬三尸隨 所在而去之嗚呼與其百守庚申盡去指 甲孰若清心寡欲無使三尸所能惱人者 數事得以干吾方寸乎昔僧契虚志慕清 虚一日因山行爲異人捧子所導至稚川 仙都稚川曰子能絶三彭之仇乎契虚莫 悟捧子曰彭者三尸之姓也當居人身伺 察善惡庚申之日悉録以聞然則三尸言 過孰謂不然内則守心外則去甲此修行 之初法也 賛曰 柳子罵尸義正詞宜奮筆抗辯 出於有激其實七情交相蟊賊 投機乗間肆其侵蝕非彼巧訴 繄我逸德月晦之日竈神亦然 傳曰竈之爲神號曰司命司人一家良賤 之命過無隱露纎悉皆言一云竈神狀如 美人貌有六女(即六癸/玉女也)月晦日詣天曹白 人罪大者奪紀小者奪筭一云竈有三十 六神能轉禍爲福除死定生驅逐妖邪遷 官益禄若依時祭禱所願必從祭竈有日 或以晦日清淨竈前香花酒果謝之亦吉 一云在天爲五帝直符在地爲五音太嵗 在人間爲五音竈君竈中黄帝即世之司 命常將世人罪狀及過惡奏聞隂陽二景 記之黑簿嗚呼竈之爲神明察如是職主 奏告又如是世人行事但取快一時豈問 家有竈神而恐懼修省乎 賛曰 祀典所録竈其一焉神靈棲之 是或當然余苟無過子亦奚言 **Interpretatie** Deze passage uit de *Taishang Ganying Pian* behandelt het taoïstische geloof in de ‘Drie Lijken’ en de ‘Keukengod’. De Drie Lijken, ook wel de Drie Peng of de Drie Insecten genoemd, zijn volgens het taoïsme drie kwaadaardige geesten die in het lichaam huizen. Ze verblijven in het hoofd, de buik en de voeten en houden de fouten van een mens bij. De tekst noemt twee manieren om de Drie Lijken te verwijderen. De eerste is een ritueel om ze ‘af te snijden’, bijvoorbeeld door de teennagels af te knippen. De tweede is de dag van Gengshen te waken. Volgens het taoïstische geloof stijgen de Drie Lijken op die dag naar de hemel om verslag uit te brengen over iemands misstappen; door die nacht wakker te blijven, kan men dat verhinderen. De auteur vindt echter dat men zich beter niet vastklampt aan zulke uiterlijke methoden. Wie zijn geest zuivert en zijn verlangens beteugelt, ontneemt de Drie Lijken van binnenuit de kans om kwaad te doen. De tekst geeft het voorbeeld van de monnik Qixu. Toen hij in de bergen een onsterfelijke ontmoette die Fengzi heette, werd hij meegenomen naar Xiandu Zhichuan. De onsterfelijke vroeg hem of hij de ‘vijanden van de Drie Peng’ kon uitschakelen, maar Qixu begreep de vraag niet. Fengzi legde uit dat de Drie Peng de familienamen van de Drie Lijken zijn. Ze verblijven in het menselijk lichaam, houden goede en slechte daden bij en stijgen op elke dag van Gengshen naar de hemel om verslag uit te brengen. Daarom moeten mensen die de Dao beoefenen hun geest van binnen bewaken en van buiten hun nagels verwijderen, als symbool voor het afsnijden van de Drie Lijken. Daarna bespreekt de tekst het geloof in de Keukengod, ook wel de God van het Levenslot genoemd. De Keukengod bestuurt het lot van een huishouden en stijgt op de laatste dag van elke maand naar de hemel om verslag uit te brengen over de goede en slechte daden van het gezin. Een zware overtreding kost twaalf jaar levensduur — ‘een levensperiode afnemen’ — en een lichte overtreding honderd dagen — ‘een levensmaat afnemen’. De Keukengod heeft zesendertig verschijningsvormen en kan onheil in voorspoed veranderen. Wie hem op de juiste momenten vereert, kan zijn wensen vervullen. De eenvoudigste vorm van verering is de haard aan het einde van de maand schoonmaken en er wierook, bloemen, wijn en fruit aanbieden. In de hemel is de Keukengod de officiële gezant van de Vijf Keizers; op aarde is hij de Grote Jaarster van de Vijf Tonen, en onder de mensen is hij de Heer van de Haard. De Gele Keizer onder de Keukengoden, de ‘Gele Keizer in de haard’, beheerst het lot van de mensen en schrijft hun overtredingen op in een zwart register. De auteur verzucht: de Keukengod houdt zo streng toezicht, maar mensen handelen alleen voor het kortstondige genot. Wie denkt er dan aan dat er een Keukengod in huis is, en wie handelt met eerbied in het hart? Het slotvers zegt dat de Keukengod een godheid is aan wie men volgens de officiële ritus offers brengt. Als mensen zelf oprecht en deugdzaam handelen, heeft de Keukengod niets op hen aan te merken. De passage benadrukt dat taoïstische beoefening vooral draait om het cultiveren van het hart en de geest. Uiterlijke rituelen kunnen hun plaats hebben, maar de basis ligt in de dagelijkse beoefening van deugd. 一有不戒獲罪於天無所禱也 醮祭可捐凡人有過大則奪紀小則奪筭 傳曰紀之爲說一云十二年爲一紀一云 三百日爲一紀筭之爲說一云百日爲一 筭一云一日爲一筭大抵三百日自不可 奪況十二年乎一日猶不可奪況百日乎 謹按經云人之受生所得之筭皆記在諸 天太上勑勒諸天諸地日月星斗天真聖 人將軍使者天神童子天地飛仙三界四 司嶽瀆官屬執籙把籍廵行考校三日一 言十日一奏百日一結不輟須㬰若修善 立功則便可延年萬一造罪則立見減筭 又按趙業被攝至上清校勘所見一吏方 呈押戊申生人録其錄首具人之姓字又 降行横列六十甲子日辰其日有功或過 皆書其下如無亦書無功則延年過則減 筭與經中之言皆無以異孰謂減筭爲無 耳絽興初符仲信者赤手起家方且稱意 年三十五忽至不起方委頓間自言恍然 如處曠野俄見數人遥呼曰恩主胡爲在 此相與引至一處乃一官府仲信因卧門 側一吏自門引頭曰豈鼎州符仲信乎數 人曰然吏曰此人本合飢寒以好施故能 起家壽本五十有九以不燒香睡起晚今 皆削盡數人曰不燒香睡起晚皆小過何 至如是吏曰不燒香即是無敬奉天地之 心睡起晩即是有多淫之意豈爲小過數 人相顧大驚曰厚德如符公尚猶以此奪 **Interpretatie** Deze passage uit de Jing (klassieke tekst) legt uit dat alles wat mensen in de wereld doen door de Hemel wordt bewaakt en beloond of bestraft. Wie een ernstige fout begaat, kan volgens de tekst twaalf jaar van zijn levensduur verliezen; dit heet ‘ji ontnemen’ (duoji). Bij een kleinere fout gaat het om honderd dagen of één dag levensduur, aangeduid als ‘suan ontnemen’ (duosuan). De tekst beschrijft uitvoerig dat bij ieders geboorte de verwachte levensduur in de Hemelse Hofhouding wordt vastgelegd. Taishang Laojun, de hoogste godheid van het Daoïsme, geeft de goden van hemel en aarde, de zon en maan, de sterren en de verschillende onsterfelijke beambten opdracht om elke drie dagen verslag uit te brengen, elke tien dagen de verslagen samen te voegen en elke honderd dagen de balans op te maken. Zo worden mensen voortdurend beoordeeld. Wie goed doet en De (Deugd/Kracht) opbouwt, kan zijn leven verlengen; wie kwaad doet en misdrijven begaat, ziet zijn levensduur meteen afnemen. De tekst geeft twee voorbeelden. Toen Zhao Ye naar het Shangqing-paleis werd gebracht, een verblijfplaats in het Daoïstische hemelse rijk, zag hij met eigen ogen hoe beambten de registers controleerden van mensen die in het jaar Wushen waren geboren. Van ieder stonden de naam en de dagelijkse daden nauwkeurig opgetekend: goede daden leverden extra levensjaren op, misstappen kostten levensjaren. Het andere voorbeeld gaat over Fu Zhongxin. Hij had oorspronkelijk negenenvijftig jaar kunnen worden, maar verloor uiteindelijk zijn hele levensduur door twee fouten die op het eerste gezicht onbeduidend leken: ‘geen wierook branden’ en ‘uitslapen’. De goden legden uit dat geen wierook branden blijk gaf van gebrek aan eerbied voor hemel en aarde, en dat uitslapen wees op overmatige toegeeflijkheid aan verlangens. Daarom waren het geen kleine overtredingen. Zelfs Fu Zhongxin, die doorgaans graag anderen hielp, werd ervoor gestraft. Dat laat zien hoe streng de Hemel toezicht houdt. De kern van deze passage is een waarschuwing: ieder dagelijks gedrag staat onder toezicht van de goden. Zelfs een misstap die klein lijkt, kan de levensduur beïnvloeden. Daarom moeten mensen steeds zorgvuldig spreken en handelen, en met eerbied voor hemel en aarde leven. 盡紀筭人其可自恣乎嗚呼所謂過者不 待出於語言見於行事然後謂之爲過但 凡念起于中稍渉不正即名爲過仲信之 過便可見也 賛曰 命曰迓續可演而伸命曰斷棄 促亦有因細行不謹終累正真 罪大惡積乃滅其身惟德是輔 皇天無親其過大小有數百事欲求長生者先須避之 傳曰數百事者即篇中自非義而動下迄 死亦及之之說是也欲求長生之人先須 避者非餘人不必避也謂求長生之人則 尤當謹避必使已行淨如明珠雖纎塵微 翳亦不可使有也苟尚有之未得爲無過 之人也昔許真君行符施木治病救災於 民最有大功上帝猶讉其七世不祀祖先 且有貪殺匿三種之罪必待特赦然後拔 宅輕舉女仙楊正見久以遇師登真有日 上帝亦譴其少時父母貫錢輸稅正見不 合擇取二文圓好者匿之名曰隱藏官物 更復謫留人間一年又如陶隱居之修本 草孫真人之著千金方皆是主於濟活惟 是中間略取虻蟲水蛭之類以備藥使上 帝亦譴其功雖及人反害物命但得尸解 而已又如紫虚元君與茅君同在清虚宫 校勘天下真仙得失之事頓落者四十七 人復上者𦆵二人蓋爲抱淫慾之心行上 真之道非止被落又將被考三官然則欲 求長生者是可有纎毫微翳乎大抵欲求 **Interpretatie** Deze passage uit de *Taishang Ganying Pian* (Klassieker over de reacties van de Hemelse Weg) stelt dat beoefenaars hun gedachten en gedrag streng moeten bewaken. Een misstap hoeft niet uitgesproken of uitgevoerd te worden om als misstap te tellen: zodra er in het hart een onzuivere gedachte opkomt, is er al sprake van een overtreding. Zelfs zulke vluchtige gedachten zijn voor de goddelijke machten duidelijk zichtbaar. De tekst benadrukt dat iemands levenslot kan voortduren of worden afgesneden. Vaak is het juist onoplettendheid voor kleine details die de beoefening uiteindelijk schaadt. Wanneer zonden zich opstapelen, kan dat tot de ondergang leiden; alleen door De (Deugd/Kracht) op te bouwen, kan men de bescherming van de Hemel ontvangen. De Hemel behandelt iedereen gelijk en trekt niemand voor. Vervolgens somt de tekst honderden grote en kleine misstappen op die wie de Dao (de Weg) wil beoefenen en onsterfelijkheid nastreeft, moet vermijden. Zo had de Ware Heer Xu Xun, een van de Vier Grote Hemelse Meesters (Tianshi), grote verdiensten opgebouwd door talismannen te tekenen, zieken te genezen en mensen in nood te helpen. Toch moest hij wachten op een algemene amnestie voordat hij kon opstijgen, vanwege drie overtredingen: zeven generaties lang zijn voorouders niet eren met offers, hebzucht en het verzwijgen van zijn misstappen. De vrouwelijke onsterfelijke Yang Zhengjian moest volgens het verhaal een jaar langer op aarde blijven omdat ze als jong meisje haar ouders had geholpen twee munten aan belastinggeld te verbergen. Zelfs Tao Hongjing, samensteller van het *Bencao*, en Sun Simiao, auteur van de *Qianjin Fang*, konden door het gebruik van insecten als medicijn, waarbij levens werden genomen, slechts de lagere rang van onsterfelijkheid bereiken die bekendstaat als onsterfelijkheid door lijktransformatie. Het strengste voorbeeld betreft zevenenveertig Ware Onsterfelijken die hun beoefening begonnen terwijl ze nog seksuele begeerte koesterden. Hun namen werden niet alleen uit het onsterfelijkenregister geschrapt; ook moesten ze zich verantwoorden voor de Drie Ambtenaren, de godheden van Hemel, Aarde en Water. Wie onsterfelijkheid nastreeft, mag dus zelfs de kleinste misstap niet begaan en moet zuiver blijven als een parel waarop geen stofje rust. Anderen helpen en levens redden zijn op het pad van de beoefening zeker belangrijk, maar het is minstens zo noodzakelijk het eigen hart te bewaken en geen onzuivere gedachten toe te laten. 長生之人於篇中所謂數百事之說者須 得謹避也 賛曰 神仙可學不死可致博採方藥 鍊神養氣外誘紛然可慕可喜 寧保此心果無纎累欲成仙道 先修人事是道則進非道則退 傳曰道之爲說見於諸書者其說甚多然 曉而易見者無若中庸之說之爲著明也 中庸曰天命之謂性率性之謂道大抵性 也者道之體也道也者性之用也人欲未 起之前湛然方寸即性之天也道之體也 於日用間能自率性不爲人欲所移即性 之用也道之體也今日用之間動靜語黙 豈非道乎是故孔子曰何莫由斯道也行 而是是道也行而非非道也可行則行可 止則止即太上所謂進退也第人不能率 性常使如人欲未起之前所以倒行逆施 以是爲非以非爲是當進而退當退而進 也昔趙清獻公甞曰吾晝之所爲夜必焚 香九拜告之于天不敢告者不敢爲也蘇 黄門書隂君之言曰晝之所爲夜必記之 于紙不可記者不可爲也此皆能自率性 不使於進退之間或有是道非道之失者 也能知此者有幾人耶 賛曰 道則在是明白坦夷所謂常道 民之秉彝試反諸心能別是非 一念不昧良能真知外是求道 斯則自欺不履邪徑 傳曰太上曰大道甚夷而人好徑夷者平 也徑者不正之路也即吾儒所謂澹臺滅 **Interpretatie** Wie naar onsterfelijkheid streeft, moet de honderden verboden en taboes die in de geschriften worden genoemd zorgvuldig in acht nemen en vermijden. De lofzang zegt: Het rijk van de onsterfelijken kan worden bereikt door studie, en ook een lang leven zonder dood is met de juiste methoden mogelijk. Verzamel in ruime mate allerlei technieken en geneesmiddelen, oefen de geest en breng de adem tot rust. Maar de verleidingen van de buitenwereld zijn talrijk en ingewikkeld, en lijken aantrekkelijk en plezierig. Wie zijn innerlijk werkelijk zuiver en vrij van afleidende gedachten wil houden en de weg naar onsterfelijkheid wil volbrengen, moet eerst zijn plichten als mens vervullen. Wat met de rechtvaardigheid strookt, moet je volgen; wat ertegen ingaat, moet je vermijden. De toelichting zegt: Over de betekenis van de Dao bestaan in allerlei klassieke werken uiteenlopende opvattingen. De uitleg in de *Gulden Middenweg* (*Zhongyong*) is echter het gemakkelijkst te begrijpen. Daar staat: ‘Wat de Hemel de mens schenkt, heet de aangeboren aard. Die aard volgen heet de Weg.’ De aangeboren aard is het wezen van de Dao; de Dao is de werking van die aard. Voordat verlangens opkomen, is de geest helder en zuiver. Die toestand is de natuurlijke verschijning van de aangeboren aard en vormt het wezen van de Dao. In het dagelijks leven de aangeboren aard volgen en je niet door verlangens laten beheersen, is de werking ervan en de belichaming van de Dao. Welke dagelijkse woorden en handelingen zijn niet een uiting van de Dao? Daarom vroeg Confucius: ‘Welke zaak is er die deze Weg niet volgt?’ Juist handelen is in overeenstemming met de Dao; verkeerd handelen keert zich ervan af. Doen wat gedaan moet worden en ophouden wanneer je moet ophouden: dat is wat de *Taishang Ganying Pian* bedoelt met voorwaarts gaan en terugwijken. Mensen volgen hun aangeboren aard echter vaak niet en bewaren de zuiverheid van vóór het ontstaan van verlangens niet. Daardoor keren ze de zaken om: ze zien het juiste voor verkeerd aan en het verkeerde voor juist, wijken terug wanneer ze vooruit moeten gaan en gaan vooruit wanneer ze zich moeten terugtrekken. De heer Zhao Qingxian uit de Song-dynastie, Zhao Bian, zei eens: ‘Wat ik overdag doe, meld ik ’s avonds met negen buigingen en wierook aan de Hemel. Wat ik niet durf te melden, durf ik ook niet te doen.’ Su Zhe, ook bekend als Huangmen, tekende de woorden van Yin Jun op: ‘Wat ik overdag doe, schrijf ik ’s avonds op papier. Wat ik niet kan opschrijven, doe ik niet.’ Beiden volgden hun aangeboren aard en maakten bij hun keuzes om vooruit te gaan of terug te wijken geen fouten over wat wel of niet met de Dao strookt. Maar hoeveel mensen in de wereld begrijpen dit werkelijk? De lofzang zegt: De Dao ligt vlak voor je: helder en open. Dat is de gewone, blijvende Weg. Het aangeboren geweten in het menselijk hart kan goed en kwaad onderscheiden zodra je je blik naar binnen keert. Als één gedachte niet verduisterd raakt, zijn het aangeboren vermogen en het ware weten vanzelf aanwezig. Wie de Dao daarbuiten gaat zoeken, bedriegt zichzelf en anderen. De Jing zegt: ‘Bewandel geen verkeerde paden.’ De toelichting zegt: Laojun zei: ‘De Grote Dao is van nature vlak, maar mensen houden er juist van zijpaden te nemen.’ ‘Vlak’ betekent effen; een ‘pad’ is hier een onjuist zijpad. Het doet denken aan Tantai Mieming, de leerling van Confucius die bekendstond om zijn rechtschapenheid … (de verdere toelichting op ‘bewandel geen verkeerde paden’ is onvolledig). 明行不由徑之徑也在人履踐言之即人 之履踐不正處也履踐不正自一念始一 念起處其可不謹昔李退夫隱居南嶽日 以不得遇師爲恨一日尋幽訪深忽聞空 中有彈碁聲舉頭視之則見二人坐於木 杪相對而弈退夫大喜亟往致敬方問道 間俄有田婦岀傍不覺反顧則二弈者巳 失所矣退夫不悔事巳無及張木爲浮梁 令縣有一廟極靈能爲人禍福令至必祭 以斗酒隨酌輒盡木疑爲妖既祭度其醉 撤席執之果一老猿巳大醉矣將戮于市 猿俄醒曰某死固不問然數年所貯極爲 可惜君雖至廉然縣道闕乏不爲無補木 𦆵問處則猿巳躍身而去矣自此百計蹤 跡竟不可得嗚呼一念𦆵差遂至如此所 謂邪徑即此便是 賛曰 道若六路曽蔑多岐跬歩弗謹 溪谷險巇視聽言動以禮自持 九思三省猶恐失之捨而他適 顛覆奚疑不欺暗室 傳曰太上所謂不欺暗室即中庸所謂君 子戒慎乎其所不睹恐懼乎其所不聞莫 見乎隱莫顯乎微詩所謂相在爾室尚不 愧於屋漏大抵暗室者所可欺處能不欺 於可欺真不欺也不聞翊聖真君不欺之 說乎真君戒張守真曰但潔身守正不欺 方寸自然黙符天理以此事君何懼之有 然則不欺爲行豈細行哉昔張建章奉使 渤海中流遇風波濤如山自分必死俄見 **Interpretatie** Deze passage laat aan de hand van twee verhalen zien dat men tijdens de cultivering voortdurend het juiste bewustzijn moet bewaren: een ogenblik van onoplettendheid kan al een kans doen verkeren. Het eerste verhaal gaat over Li Tuifu, die zich op de berg Hengshan had teruggetrokken en het steeds betreurde dat hij nooit een verlichte meester had ontmoet. Op een dag hoorde hij diep in de bergen het geluid van een schaakspel. Toen hij opkeek, zag hij twee onsterfelijken op een boomtak tegen elkaar spelen. Hij wilde hen net om onderricht vragen, maar een boerin die voorbijliep trok zijn aandacht en hij keek om. Meteen verdwenen de onsterfelijken. Het verhaal maakt duidelijk dat men zich bij de cultivering moet concentreren: één enkele afdwaling van de gedachte kan een kostbare kans doen verloren gaan. Het tweede verhaal gaat over Zhang Mu, die als districtsbestuurder ontdekte dat de wijn in de plaatselijke tempel na ieder offermaal helemaal op was. Hij bedacht een plan om de ‘geesten’ dronken te voeren en ontdekte dat de dader een oude aap was. Toen de aap wakker werd, zei hij: ‘Ik verdien het om te sterven, maar wat ik in al die jaren heb opgespaard, kan het district van nut zijn.’ Daarna vluchtte hij. Dit verhaal waarschuwt dat zelfs een schijnbaar kleine verkeerde neiging, zoals gulzig drinken, tot grote misstappen kan leiden. Het daaropvolgende lofvers vat de les samen: het pad van de cultivering lijkt misschien vlak, maar iedere stap vraagt om voorzichtigheid. Men moet zijn woorden en daden voortdurend met de regels van gepast gedrag in toom houden en zichzelf telkens opnieuw onderzoeken; anders raakt men gemakkelijk op een dwaalspoor. Daarna wordt de uitdrukking ‘zich zelfs in een donkere kamer niet misleiden’ toegelicht. Een waarlijk edel mens bewaart zijn integriteit, zelfs in een donkere, verborgen plek waar niemand hem kan zien. Met verwijzingen naar de *Zhongyong* en de *Shijing* wordt benadrukt dat men juist in het verborgene extra zorgvuldig moet zijn. De Ware Vorst Yisheng onderrichtte Zhang Shouzhen dat iemand die zichzelf zuiver houdt en oprecht van gedachte is, vanzelf in overeenstemming met de Hemelse orde leeft. Het voorbeeld van Zhang Jianzhang, dat slechts terloops wordt genoemd, wijst op het belang van het bewaren van het juiste bewustzijn in tijden van gevaar. De kern van de passage is dat cultivering begint bij de kleinste dingen: men moet het juiste bewustzijn bewaren en trouw blijven aan zijn innerlijke principes, ook wanneer niemand toezicht houdt. Eén enkele verkeerde gedachte kan immers gevolgen hebben die niet meer ongedaan te maken zijn. 一青衣乘一小舟而至曰仙官召君方恍 惚間則巳逹岸仙官曰君平生不欺暗室 上帝所知波濤無足慮但復登舟吾當遣 人護子建章竟得將命而返於是棄官學 道遂獲登真韋行式採訪西川其姪子威 侍行有老兵名曰丁約曰侍左右子威覺 其不凡方欲詰問則約巳求别曰吾神仙 也上帝嘉子不欺暗室遣吾下降更加審 察今果不欺得道必矣但尚餘兩塵耳子 威曰何謂兩塵約曰儒謂之世釋謂之劫 道謂之塵兩塵即兩劫也嗚呼世人於青 天白日之下尚敢公然行欺況暗室乎是 故超凡入聖常聞於古人少見於今日也 必欲不欺在我而已 賛曰 境有明暗心無顯幽一念之舉 十目巳周形諸事爲洪水横流 褒衮撻市何必外求不愧屋漏 心正身修積德累功 傳曰德也者日新之謂也功也者日用之 謂也苟能閔閔然如農夫之望歳汲汲然 如商賈之營財今日積其德明日又積其 徳今日累其功明日又累其功夫所謂天 仙一千三百善行之只在四年地仙三百 善行之只在一年第人不能多至中廢不 聞穿石禮樹之說乎紫虚元君曰昔有傅 先生者自少好道入焦山石室中積七年 忽遇太極真人授以木鑚使之穿一盤石 戒曰石透吾當度汝石厚五尺餘傳穿之 不息積四十七年石忽穿透太極真人果 **Interpretatie** Een man in blauwe kleding kwam in een bootje aan en zei dat de onsterfelijke ambtenaar je wilde spreken. Terwijl je nog in een roes verkeerde, had je de oever al bereikt. De ambtenaar zei: ‘Je hebt je leven lang open en eerlijk gehandeld. Zelfs in het verborgene, waar niemand je kon zien, heb je je geweten niet bedrogen. De Hemel heeft dat allemaal gezien. Je hoeft niet bang te zijn voor de storm: stap gerust weer in de boot, dan stuur ik iemand mee om je te begeleiden.’ Later volbracht Zhang Jian inderdaad zijn opdracht en keerde hij veilig terug. Daarop legde hij zijn ambt neer en ging de Dao beoefenen; uiteindelijk bereikte hij de Dao en werd hij onsterfelijk. Toen Wei Xing daar in Xichuan een ambt aanvaardde, nam hij zijn neef Wei Wei met zich mee. Een oude soldaat, Ding Yue genaamd, diende hen. Wei Wei merkte dat hij geen gewoon mens was. Net toen hij hem hierover wilde ondervragen, nam Ding Yue uit eigen beweging afscheid. ‘Eigenlijk ben ik een onsterfelijke,’ zei hij. ‘De Hemel prijst je om je gedrag: je bedriegt je geweten niet in het verborgene. Daarom ben ik gestuurd om je op de proef te stellen. Je hebt die reputatie waargemaakt. Je zult zeker de Dao bereiken en onsterfelijk worden, maar eerst moet je nog twee beproevingen doorstaan.’ Wei Wei vroeg wat die twee beproevingen inhielden. Ding Yue legde uit: ‘Wat de confucianisten een “wereld” noemen, heet bij de boeddhisten een “kalpa” en bij de taoïsten een “stofperiode”. Twee stofperioden zijn dus twee beproevingen.’ Wat valt dit te betreuren! Mensen durven tegenwoordig zelfs in het openbaar schaamteloos te bedriegen; hoeveel te meer doen ze dat op plekken waar niemand hen kan zien? Daarom spraken de ouden vaak over ‘het gewone overstijgen en het heilige binnengaan’, terwijl dat tegenwoordig zelden nog wordt gezien. Je geweten niet bedriegen in het verborgene: dat hangt helemaal van jezelf af. Het bijbehorende lofgedicht luidt: Omstandigheden kennen licht en donker, maar gedachten zijn niet verdeeld in zichtbaar en verborgen. Zodra een gedachte opkomt, hebben de geesten van Hemel en Aarde haar al doorgrond. Wie verkeerd handelt, is als een overstromende vloed. Ware zelfcultivering draait niet om uiterlijke vertoning: ze vraagt dat je ook alleen je geweten onder ogen kunt komen, je hart recht houdt en je persoon cultiveert. Deugden en verdiensten vergaren vraagt dezelfde vurige toewijding als die van een boer die op een rijke oogst hoopt, en dezelfde vlijt als die van een koopman die zijn zaak runt. Vandaag bouw je De op, morgen ga je daarmee verder; vandaag verricht je goede werken, morgen opnieuw. Volgens de overlevering kan iemand die zich tot een Hemelse Onsterfelijke cultiveert in slechts vier jaar dertienhonderd goede daden volbrengen, en iemand die een Aardse Onsterfelijke wordt in één jaar driehonderd. Helaas geven mensen het vaak halverwege op. Heb je nooit het verhaal gehoord van water dat steen uitholt? De Dame van de Paarse Leegte vertelde eens het volgende. Er was vroeger een zekere meester Fu, die al van jongs af aan naar de Dao verlangde. Zeven jaar lang beoefende hij de Weg in een stenen grot op de Jiao-berg. Op een dag ontmoette hij de Ware Mens van de Grote Pool (Taiji), die hem een houten boor gaf en hem opdroeg een massief rotsblok van vijf chi dik te doorboren. ‘Op de dag dat de steen is doorboord, zul je de Dao bereiken,’ zei hij. Meester Fu bleef volhouden en boorde zevenenveertig jaar lang. Uiteindelijk drong de boor door de steen heen. De Ware Mens van de Grote Pool kwam inderdaad om hem naar het onsterfelijke rijk te begeleiden. 來度之又南嶽夫人曰昔有一人勵志於 道然不知求道之方惟日夕禮一枯樹求 乞長生如是不巳積二十八年樹忽生華 有汁如蜜其人取華并汁吞之立獲度世 嗚呼積徳累功雖不在於鑚石禮樹便可 以見其積德累功大抵有其志者無不成 也 賛曰 聖賢有順成已成物仁以已任 道由性率小善必爲細務無忽 事在悠久效非倉卒能辦肯心 斷無乾没慈心於物 傳曰佛告普眼曰我今此身地水火風四 大和合四大各離今者妄身當在何處即 知此身畢竟無體和合爲相實同幻化四 縁假合妄有六根六根四大中外合成妄 有縁氣於中積聚似有縁相假名爲心此 虚妄心若無六塵則不能有四大分解無 塵可得於中縁塵亦歸散滅畢竟無有縁 心可見然則世人胡爲而妄執此心以爲 心乎況不善用而不慈乎嗚呼此說微妙 姑置勿論請以慈之一字言之佛言我有 四無量心一曰慈二曰悲三曰喜四曰捨 太上曰吾有三寳一曰慈二曰儉三曰不 敢爲天下先諸聖尚爾況於人乎按經所 說燈燭焰上別有一種微細衆生吞食其 光以爲性命人氣一吹隨吹即死是故諸 佛戒人不得以口氣吹滅燈燭迦葉尊者 未出家時甞令其妻壓油飲牛妻不樂曰 我不忍見此等微細衆生粉骨碎身然則 **Interpretatie** De Vrouwe van de Zuidelijke Berg (een vrouwelijke onsterfelijke binnen het Daoïsme) vertelde eens het volgende verhaal. Lang geleden wilde iemand de Dao cultiveren, maar wist niet hoe. Daarom knielde hij elke ochtend en avond voor een dorre boom en bad om onsterfelijkheid. Hij hield dit achtentwintig jaar vol. Toen kreeg de dorre boom plotseling bloemen, waarvan het sap zo zoet was als honing. De man at de bloemen en dronk het sap, en bereikte onmiddellijk de Dao en werd onsterfelijk. Hieruit blijkt dat verdienste opbouwen niet per se betekent dat je voor stenen of bomen moet buigen. Het gaat erom vol te houden. Wie oprecht naar de Dao streeft, kan alles bereiken. De weg van wijzen en heiligen bestaat erin jezelf te vervolmaken en anderen tot nut te zijn, en menslievendheid en Deugd (De) als je verantwoordelijkheid te beschouwen. De Dao cultiveren begint bij je eigen aard; zelfs kleine goede daden moet je zorgvuldig verrichten. Verwezenlijking vraagt om langdurige inspanning en laat zich niet overhaasten. Het belangrijkste is dat je alle levende wezens met mededogen bejegent. In boeddhistische geschriften staat dat de Boeddha eens aan de Bodhisattva Puyan uitlegde: ons lichaam is tijdelijk samengesteld uit de vier elementen aarde, water, vuur en wind. Waar is dit illusoire lichaam wanneer de vier elementen uiteenvallen? Wat we ‘geest’ noemen, is in feite een bedrieglijke gewaarwording die ontstaat wanneer de zes zintuiglijke vermogens — ogen, oren, neus, tong, lichaam en geest — in aanraking komen met de buitenwereld. Zodra die invloeden verdwijnen, verdwijnt ook deze bedrieglijke gewaarwording. Waarom blijven mensen dan vasthouden aan deze illusoire ‘geest’? En waarom gebruiken ze die geest niet om mededogen in praktijk te brengen? De Boeddha sprak over liefdevolle vriendelijkheid, mededogen, vreugde en gelijkmoedigheid als de vier onmetelijke gemoedstoestanden. Ook de Oude Heer van het Hoogste Dao zei dat mededogen, soberheid en niet als eerste voorop willen lopen de drie kostbaarheden zijn. Als zelfs wijzen en heiligen zoveel waarde hechten aan mededogen, hoeveel te meer geldt dat dan voor gewone mensen? In geschriften staat dat er boven een lamp kleine wezens leven die zich voeden met het licht; wie de lamp uitblaast, kan hen doden. Voordat de eerwaarde Kāśyapa, een van de tien voornaamste leerlingen van de Boeddha, monnik werd, vroeg hij zijn vrouw olie te persen om de ossen te voeren. Zijn vrouw kon er niet tegen dat bij het persen kleine levende wezens werden vertrapt. Deze lessen maken duidelijk dat beoefening begint met mededogen in de kleinste dingen. 諸聖所以慈其心者爲如何惟其如是所 以於一切物不遺微細一切護念昔寳文 王敏仲七世不殺又好放生至敏仲身乃 自生疑一日咨決於小法華曰以某所見 不殺不放一切付之無心可乎師厲聲曰 公大錯公大錯豈作空解耶面前露柱亦 自無心著幾箇露柱能救得世間一箇苦 惱衆生諸佛菩薩其說不爾可急懴悔無 自貽戚敏仲駭然汗洽再發心放一百萬 命其後持節淮甸適嵗飢出按拯濟舟次 青河忽聞洶洶聲如數百人爭閙疑是飢 民遣人跡之了無所見心忽自悟於是䇿 杖循河而行則見數十婦女濯筥岸側洶 洶之聲正出筥中蛤蜊也悉命以粟易之 得數十斛親爲誦經持呪投之中流既而 復自疑曰吾平生放此可謂多矣萬一感 恩來爲眷屬豈不癡鈍是夕即夢文殊現 身其前慰諭之曰我於往世亦曽生蜆蛤 中來但堅汝心無自疑沮敏仲至此始大 信異因著一書以示勸戒王渙宣和年間 大病濵死忽夢一金佛告曰汝平日放生 巳及萬命自合延壽我今傳汝一方可急 買茯苓黄芩地骨皮甘草四味等分和劑 餌之無不愈者渙如戒修合一劑果愈孰 謂諸聖於一切物不遺微細一切護念之 說爲不然乎大抵慈爲萬善之本心若不 慈善何以立 賛曰 萬物同體均受於天樂生畏死 **Interpretatie** Deze passage laat aan de hand van enkele verhalen zien hoe belangrijk een barmhartig hart is. De familie van de oude vorst Bao Wen, Min Zhong, doodde zeven generaties lang geen dieren en liet graag dieren vrij. Maar in de tijd van Min Zhong zelf begon hij daaraan te twijfelen. Hij ging te rade bij de Chanmeester Xiao Fahua en vroeg of hij dieren zowel met rust kon laten als niet bewust hoefde vrij te laten, en alles geheel op zijn beloop kon laten. De meester berispte hem streng: ‘Je hebt het helemaal mis! Denk je soms dat je niets hoeft te doen om het te begrijpen? Zelfs een levenloze pilaar kan geen lijden verlichten of wezens redden. Zo onderwijzen de Boeddha’s en bodhisattva’s het niet.’ Min Zhong brak uit in koud zweet en deed opnieuw de gelofte om een miljoen levende wezens vrij te laten. Later hielp Min Zhong bij de bestrijding van een ramp in de streek rond de Huai-rivier. Toen hij het rumoer hoorde van kokkels in een bamboemand aan de oever, ruilde hij voedsel voor tientallen dan kokkels. Nadat hij voor ze had gereciteerd uit een geschrift, liet hij ze vrij. Toch begon hij te twijfelen: ‘Ik laat er zoveel vrij. Wat als ze in een volgend leven terugkeren om mij te belonen en mijn familie worden? Dan haal ik me toch alleen maar moeilijkheden op de hals?’ Die nacht droomde hij dat bodhisattva Manjushri verscheen en hem onderrichtte: ‘In een vorig leven ben ik zelf als kokkel geboren. Houd vast aan je goede intentie en twijfel niet.’ Pas toen raakte Min Zhong werkelijk overtuigd. Een ander verhaal gaat over Wang Huan, die in de Xuanhe-periode zo ernstig ziek werd dat hij op sterven lag. In een droom verscheen een gouden Boeddha en zei: ‘Je hebt in je leven meer dan tienduizend dieren vrijgelaten. Je tijd is nog niet gekomen.’ De Boeddha gaf hem ook een geneesmiddel: gelijke delen poria, kalotjeskruid, wortelschors van de wolfberry en zoethout. Wang Huan volgde het voorschrift en genas inderdaad. De passage besluit met de stelling dat barmhartigheid de grondslag is van alle goede daden. Alle wezens in hemel en op aarde zijn uit dezelfde bron voortgekomen; ze hechten aan het leven en vrezen de dood. Deze verhalen laten zien dat de goddelijke machten alle levens beschermen en zelfs de kleinste wezens niet over het hoofd zien. Zoals het lofgedicht zegt: alle wezens delen één oorsprong en zijn onderworpen aan het Hemelse gebod; het verlangen naar leven en de angst voor de dood behoren tot hun gemeenschappelijke aard. 此性則然忍肆其暴刲割烹煎 肖翹蠕動皆在所憐視物猶已 仁術乃全 **Interpretatie** Hier gaat het om de barmhartigheid die iemand die de Dao beoefent in zich hoort te dragen. De menselijke aard is van oorsprong goed, maar wie zich overgeeft aan wreedheid en geweld en naar believen levende wezens slacht en bereidt, raakt die aard kwijt. Zelfs kleine vliegende insecten en kruipende dieren verdienen ons mededogen. Een werkelijk deugdzaam en welwillend mens beschouwt alle dingen alsof hij naar zichzelf kijkt. Pas dan is zijn welwillendheid tot volle wasdom gekomen. De *Taishang Ganying Pian* (*Verhandeling van de Allerhoogste over de wisselwerking tussen Hemel en mens*) is een taoïstisch geschrift dat aanspoort tot het goede. Het benadrukt dat Hemel en mens op elkaar inwerken en dat goed en kwaad gevolgen hebben. Deze passage stelt nadrukkelijk dat beoefenaars mededogen moeten ontwikkelen voor al het leven en levende wezens niet mogen minachten omdat ze klein zijn. Volgens het taoïsme bezitten alle dingen een geestelijke aard. Een leven schaden tast de eigen Deugd aan en stapelt kwade gevolgen op. Wie daarentegen het leven beschermt, ontwikkelt een welwillend hart en bouwt verdienstelijke daden op. 太上感應篇卷之一 --- 原文底本：Kanripo 漢籍リポジトリ（京都大学），CC BY-SA 4.0。 Source text: Kanripo Chinese Classics Repository (Kyoto University), CC BY-SA 4.0. HTML version: https://daozang.app/nl/text/KR5f0001/