《莊子》卷17

洞神部 卷 17 / 33 11,858 字
返回《莊子》
src: ZHUANG 17.1.1 Guo Qingfan 561; Wang Shumin 5i1; Fang Yong 433; Chen Guying 411 dating: 8110 17 秋水第十七 秋水時至, 百川灌河, 涇流之大, 兩涘渚崖之間, 不辯牛馬。 於是焉河伯欣然自喜, 以天下之美為盡在己。 順流而東行, 至於北海, 東面而視, 不見水端, src: ZHUANG 17.1.2 Guo Qingfan 561; Wang Shumin 5i1; Fang Yong 433; Chen Guying 411 dating: 8110 於是焉河伯始旋其面目, 望洋向若而歎曰: 「野語有之曰: 『聞道百, 以為莫己若』者, 我之謂也。 src: ZHUANG 17.1.3 Guo Qingfan 561; Wang Shumin 5i1; Fang Yong 433; Chen Guying 411 dating: 8110 且夫我嘗聞少仲尼之聞 而輕伯夷之義者, 始吾弗信; 今我睹子之難窮也, 吾非至於子之門 則殆矣, 吾長見笑於大方之家。」 src: ZHUANG 17.1.4 Guo Qingfan 563; Wang Shumin 5i4; Fang Yong 433; Chen Guying 411 dating: 8110 北海若曰: 「井鼃不可以語於海者, 拘於虛也; 夏蟲不可以語於冰者, 篤於時也; 曲士不可以語於道者, 束於教也。 src: ZHUANG 17.1.5 Guo Qingfan 563; Wang Shumin 5i4; Fang Yong 433; Chen Guying 411 dating: 8110 今爾出於崖涘, 觀於大海, 乃知爾醜, 爾將可與語大理矣。 天下之水, 莫大於海, 萬川歸之, 不知何時止而不盈; 尾閭泄之, 不知何時已而不虛; src: ZHUANG 17.1.6 Guo Qingfan 563; Wang Shumin 5i4; Fang Yong 433; Chen Guying 411 dating: 8110 春秋不變, 水旱不知。 此其過江河之流, 不可為量數。 而吾未嘗以此自多者, 自以比形於天地 而受氣於陰陽, 吾在於天地之間, 猶小石小木之在大山也, 方存乎見少, 又奚以自多! src: ZHUANG 17.1.7 Guo Qingfan 563; Wang Shumin 5i4; Fang Yong 434; Chen Guying 411 dating: 8110 計四海之在天地之間也, 不似礨空之在大澤乎? 計中國之在海內, 不似稊米之在太倉乎? 號物之數 謂之萬, 人處一焉; src: ZHUANG 17.1.8 Guo Qingfan 564; Wang Shumin 5i4; Fang Yong 434; Chen Guying 411 dating: 8110 人卒九州, 穀食之所生, 舟車之所通, 人處一焉; 此其比萬物也, 不似豪末之在於馬體乎? src: ZHUANG 17.1.9 Guo Qingfan 564; Wang Shumin 5i4; Fang Yong 434; Chen Guying 412 dating: 8110 五帝之所連, 三王之所爭, 仁人之所憂, 任士之所勞, 盡此矣。 伯夷辭之以為名, 仲尼語之以為博, 此其自多也, 不似爾向之自多於水乎?」 src: ZHUANG 17.1.10 Guo Qingfan 568; Wang Shumin 591; Fang Yong 434; Chen Guying 416 dating: 8110 河伯曰: 「然則吾大天地 而小豪末, 可乎?」 src: ZHUANG 17.1.11 Guo Qingfan 568; Wang Shumin 591; Fang Yong 434; Chen Guying 416 dating: 8110 北海若曰: 「否。 量夫物,无窮, 時无止, 分无常, 終始无故。 是故大知觀於遠近, 故小而不寡, 大而不多, 知量无窮; src: ZHUANG 17.1.12 Guo Qingfan 568; Wang Shumin 591; Fang Yong 434; Chen Guying 416 dating: 8110 證曏今故, 故遙而不悶, 掇而不跂, 知時无止; 察乎盈虛, 故得而不喜, 失而不憂, 知分之无常也; 明乎坦塗, 故生而不說, 死而不禍, 知終始之不可故也。 src: ZHUANG 17.1.13 Guo Qingfan 568; Wang Shumin 591; Fang Yong 434; Chen Guying 416 dating: 8110 計人之所知, 不若其所不知; 其生之時, 不若未生之時; 以其至小求窮其至大之域, 是故迷亂而不能自得也。 由此觀之, 又何以知豪末之足以定至細之倪! 又何以知天地之足以窮至大之域!」 src: ZHUANG 17.1.14 Guo Qingfan 572; Wang Shumin 593; Fang Yong 434; Chen Guying 418 dating: 8110 河伯曰: 「世之議者皆曰: 『至精无形, 至大不可圍。』 是信情乎?」 src: ZHUANG 17.1.15 Guo Qingfan 572; Wang Shumin 593; Fang Yong 434; Chen Guying 418 dating: 8110 北海若曰: 「夫自細視大者不盡, 自大視細者不明。 夫精,小之微也; 垺,大之殷也; 故異便。 src: ZHUANG 17.1.16 Guo Qingfan 572; Wang Shumin 593; Fang Yong 434; Chen Guying 418 dating: 8110 此勢之有也。 夫精粗者, 期於有形者也; 无形者, 數之所不能分也; 不可圍者, 數之所不能窮也。 可以言論者,物之粗也; 可以意致者,物之精也; src: ZHUANG 17.1.17 Guo Qingfan 572; Wang Shumin 593; Fang Yong 434; Chen Guying 418 dating: 8110 言之所不能論, 意之所不能察致者, 不期精粗焉。 src: ZHUANG 17.1.18 Guo Qingfan 574; Wang Shumin 593; Fang Yong 435; Chen Guying 418 dating: 8110 是故大人之行, 不出乎害人, 不多仁恩; 動不為利, 不賤門隸; 貨財弗爭, 不多辭讓; 事焉不借人, 不多食乎力, 不賤貪汙; src: ZHUANG 17.1.19 Guo Qingfan 574; Wang Shumin 593; Fang Yong 435; Chen Guying 418 dating: 8110 行殊乎俗, 不多辟異; 為在從眾, 不賤佞諂; 世之爵祿不足以為勸, 戮恥不足以為辱; 知是非之不可為分, 細大之不可為倪。 聞曰: 『道人不聞, 至德不得, 大人无己。』 約分之至也。」 src: ZHUANG 17.1.20 Guo Qingfan 577; Wang Shumin 597; Fang Yong 435; Chen Guying 420 dating: 8110 河伯曰: 「若物之外,若物之內, 惡至而倪貴賤?惡至而倪小大?」 src: ZHUANG 17.1.21 Guo Qingfan 577; Wang Shumin 597; Fang Yong 435; Chen Guying 420 dating: 8110 北海若曰: 「以道觀之, 物无貴賤; 以物觀之, 自貴而相賤; 以俗觀之, 貴賤不在己。 以差觀之, 因其所大而大之, 則萬物莫不大; 因其所小而小之, 則萬物莫不小; src: ZHUANG 17.1.22 Guo Qingfan 577; Wang Shumin 597; Fang Yong 435; Chen Guying 420 dating: 8110 知天地之為稊米也, 知豪末之為丘山也, 則差數覩矣。 以功觀之, 因其所有而有之, 則萬物莫不有; 因其所无而无之, 則萬物莫不无; 知東西之相反而不可以相无, 則功分定矣。 src: ZHUANG 17.1.23 Guo Qingfan 578; Wang Shumin 597; Fang Yong 435; Chen Guying 421 dating: 8110 以趣觀之, 因其所然而然之, 則萬物莫不然; 因其所非而非之, 則萬物莫不非; 知堯桀之自然而相非, 則趣操覩矣。 src: ZHUANG 17.1.24 Guo Qingfan 580; Wang Shumin 600; Fang Yong 435; Chen Guying 421 dating: 8110 「昔者堯舜讓而帝, 之噲讓而絕; 湯武爭而王, 白公爭而滅。 由此觀之, 爭讓之禮, 堯桀之行, 貴賤有時, 未可以為常也。 src: ZHUANG 17.1.25 Guo Qingfan 580; Wang Shumin 600; Fang Yong 435; Chen Guying 421 dating: 8110 梁麗可以衝城, 而不可以窒穴, 言殊器也; 騏驥驊騮, 一日而馳千里, 捕鼠不如狸狌, 言殊技也; 鴟鵂夜撮蚤, 察豪末, 晝出瞋目 而不見丘山, 言殊性也。 src: ZHUANG 17.1.26 Guo Qingfan 580; Wang Shumin 600; Fang Yong 435; Chen Guying 421 dating: 8110 故曰: 蓋師是而无非, 師治而无亂乎? 是未明天地之理, 萬物之情者也。 是猶師天而无地, 師陰而无陽, 其不可行明矣。 然且語而不舍, 非愚則誣也。 src: ZHUANG 17.1.27 Guo Qingfan 580; Wang Shumin 600; Fang Yong 436; Chen Guying 421 dating: 8110 帝王殊禪, 三代殊繼。 差其時, 逆其俗者, 謂之篡之夫; 當其時, 順其俗者, 謂之義之徒。 默默乎河伯! 女惡知貴賤之門, 小大之家!」 src: ZHUANG 17.1.28 Guo Qingfan 5i4; Wang Shumin 605; Fang Yong 436; Chen Guying 424 dating: 8110 河伯曰: 「然則我何為乎, 何不為乎? 吾辭受趣舍, 吾終柰何?」 src: ZHUANG 17.1.29 Guo Qingfan 5i4; Wang Shumin 605; Fang Yong 436; Chen Guying 424 dating: 8110 北海若曰: 「以道觀之, 何貴何賤, 是謂反衍; 无拘而志, 與道大蹇。 何少何多, 是謂謝施; src: ZHUANG 17.1.30 Guo Qingfan 5i4; Wang Shumin 605; Fang Yong 436; Chen Guying 424 dating: 8110 无一而行, 與道參差。 嚴嚴乎若國之有君, 其无私德; 繇繇乎若祭之有社, 其无私福; 泛泛乎(其)若四方之无窮, 其无所畛域。 兼懷萬物, 其孰承翼? 是謂无方。 src: ZHUANG 17.1.31 Guo Qingfan 5i4; Wang Shumin 605; Fang Yong 436; Chen Guying 424 dating: 8110 萬物一齊, 孰短孰長? 道无終始, 物有死生, 不恃其成; 一虛一滿, 不位乎其形。 年不可舉, 時不可止; 消息盈虛, 終則有始。 是所以語大義之方, 論萬物之理也。 src: ZHUANG 17.1.32 Guo Qingfan 5i4; Wang Shumin 605; Fang Yong 436; Chen Guying 424 dating: 8110 物之生也, 若驟若馳, 无動而不變, 无時而不移。 何為乎, 何不為乎? 夫固將自化!」 src: ZHUANG 17.1.33 Guo Qingfan 588; Wang Shumin 610; Fang Yong 436; Chen Guying 427 dating: 8110 河伯曰: 「然則何貴於道邪?」 src: ZHUANG 17.1.34 Guo Qingfan 588; Wang Shumin 610; Fang Yong 436; Chen Guying 427 dating: 8110 北海若曰: 「知道者必達於理, 達於理者必明於權, 明於權者 不以物害己。 至德者, 火弗能熱, 水弗能溺, 寒暑弗能害, 禽獸弗能賊。 src: ZHUANG 17.1.35 Guo Qingfan 588; Wang Shumin 610; Fang Yong 436; Chen Guying 427 dating: 8110 非謂其薄之也, 言察乎安危, 寧於禍福, 謹於去就, 莫之能害也。 故曰: 天在內, 人在外, 德在乎天。 src: ZHUANG 17.1.36 Guo Qingfan 588; Wang Shumin 610; Fang Yong 436; Chen Guying 427 dating: 8110 知夫人之行, 本乎天, 位乎得; 蹢䠱而屈伸, 反要而語極。」 src: ZHUANG 17.1.37 Guo Qingfan 590; Wang Shumin 610; Fang Yong 437; Chen Guying 428 dating: 8110 曰: 「何謂天, 何謂人?」 src: ZHUANG 17.1.38 Guo Qingfan 590; Wang Shumin 610; Fang Yong 437; Chen Guying 428 dating: 8110 北海若曰: 「牛馬四足, 是謂天; 落馬首, 穿牛鼻, 是謂人。 故曰: 无以人滅天, 无以故滅命, 无以得殉名。 謹守而勿失, 是謂反其真。」 src: ZHUANG 17.2.1 Guo Qingfan 591; Wang Shumin 613; Fang Yong 449; Chen Guying 430 dating: 8110 夔憐蚿, 蚿憐蛇, 蛇憐風, 風憐目, 目憐心。 src: ZHUANG 17.2.2 Guo Qingfan 592; Wang Shumin 613; Fang Yong 449; Chen Guying 430 dating: 8110 夔謂蚿曰: 「吾以一足趻踔而行, 予无如矣。 今子之使萬足,獨柰何?」 src: ZHUANG 17.2.3 Guo Qingfan 593; Wang Shumin 613; Fang Yong 449; Chen Guying 430 dating: 8110 蚿曰: 「不然。 子不見夫唾者乎? 噴則大者如珠, 小者如霧, 雜而下者不可勝數也。 今予動吾天機, 而不知其所以然。」 src: ZHUANG 17.2.4 Guo Qingfan 593; Wang Shumin 613; Fang Yong 449; Chen Guying 430 dating: 8110 蚿謂蛇曰: 「吾以眾足行, 而不及子之无足, 何也?」 src: ZHUANG 17.2.5 Guo Qingfan 593; Wang Shumin 613; Fang Yong 449; Chen Guying 430 dating: 8110 蛇曰: 「夫天機之所動, 何可易邪? 吾安用足哉!」 src: ZHUANG 17.2.6 Guo Qingfan 594; Wang Shumin 614; Fang Yong 449; Chen Guying 430 dating: 8110 蛇謂風曰: 「予動吾脊脅而行, 則有似也。 今子蓬蓬然起於北海, 蓬蓬然入於南海, 而似无有, 何也?」 src: ZHUANG 17.2.7 Guo Qingfan 594; Wang Shumin 614; Fang Yong 450; Chen Guying 430 dating: 8110 風曰: 「然。 予蓬蓬然起於北海 而入於南海也, 然而指我則勝我, 鰌我亦勝我。 雖然, 夫折大木, 蜚大屋者, 唯我能也, 故以眾小不勝 為大勝也。 為大勝者, 唯聖人能之。」 src: ZHUANG 17.3.1 Guo Qingfan 595; Wang Shumin 617; Fang Yong 451; Chen Guying 432 dating: 8110 孔子遊於匡, 宋人圍之數匝, 而弦歌不惙, 子路入見, 曰: 「何夫子之娛也?」 src: ZHUANG 17.3.2 Guo Qingfan 596; Wang Shumin 618; Fang Yong 451; Chen Guying 432 dating: 8110 孔子曰: 「來! 吾語女。 我諱窮久矣, 而不免,命也; 求通久矣, 而不得,時也。 當堯、舜而天下无窮人, 非知得也; src: ZHUANG 17.3.3 Guo Qingfan 596; Wang Shumin 618; Fang Yong 451; Chen Guying 432 dating: 8110 當桀、紂 而天下无通人, 非知失也; 時勢適然。 夫水行不避蛟龍者, 漁父之勇也; 陸行不避兕虎者, 獵夫之勇也; src: ZHUANG 17.3.4 Guo Qingfan 596; Wang Shumin 618; Fang Yong 451; Chen Guying 432 dating: 8110 白刃交於前, 視死若生者, 烈士之勇也; 知窮之有命, 知通之有時, 臨大難而不懼者, 聖人之勇也。 由處矣, 吾命有所制矣。」 src: ZHUANG 17.3.5 Guo Qingfan 597; Wang Shumin 618; Fang Yong 451; Chen Guying 433 dating: 8110 无幾何, 將甲者進, 辭曰: 「以為陽虎也, 故圍之。 今非也, 請辭而退。」 src: ZHUANG 17.4.1 Guo Qingfan 597; Wang Shumin 620; Fang Yong 452; Chen Guying 435 dating: 8110 公孫龍問於魏牟曰: 「龍少學先王之道, 長而明仁義之行; 合同異, 離堅白; 然不然, 可不可; 困百家之知, 窮眾口之辯; src: ZHUANG 17.4.2 Guo Qingfan 597; Wang Shumin 620; Fang Yong 453; Chen Guying 435 dating: 8110 吾自以為至達已。 今吾聞莊子之言, 汒焉異之。 不知論之不及與, 知之弗若與? 今吾无所開吾喙, 敢問其方。」 src: ZHUANG 17.4.3 Guo Qingfan 598; Wang Shumin 620; Fang Yong 453; Chen Guying 435 dating: 8110 公子牟隱机大息, 仰天而笑曰: 「子獨不聞夫埳井之鼃乎? 謂東海之鱉曰: 『吾樂與! 吾跳梁乎井幹之上, 入休乎缺甃之崖; 赴水則接掖持頤, 蹶泥則沒足滅跗; src: ZHUANG 17.4.4 Guo Qingfan 598; Wang Shumin 620; Fang Yong 453; Chen Guying 435 dating: 8110 還虷蟹與科斗, 莫吾能若也。 且夫擅一壑之水,而跨跱埳井之樂, 此亦至矣, 夫子奚不時來入觀乎!』 東海之鱉左足未入, 而右膝已縶矣。 src: ZHUANG 17.4.5 Guo Qingfan 598; Wang Shumin 620; Fang Yong 453; Chen Guying 435 dating: 8110 於是逡巡而卻, 告之曰: 『夫海千里之遠, 不足以舉其大; 千仞之高, 不足以極其深。 禹之時十年九潦, 而水弗為加益; 湯之時八年七旱, 而崖不為加損。 src: ZHUANG 17.4.6 Guo Qingfan 598; Wang Shumin 620; Fang Yong 453; Chen Guying 435 dating: 8110 夫不為頃久推移, 不以多少進退者, 此亦東海之大樂也。』 於是埳井之鼃聞之, 適適然驚, 規規然自失也。 src: ZHUANG 17.4.7 Guo Qingfan 601; Wang Shumin 627; Fang Yong 453; Chen Guying 435 dating: 8110 「且夫知不知是非之竟, 而猶欲觀於莊子之言, 是猶使蚊負山, 商蚷馳河也, 必不勝任矣。 且夫知不知論極妙之言 而自適一時之利者, 是非埳井之鼃與? src: ZHUANG 17.4.8 Guo Qingfan 601; Wang Shumin 627; Fang Yong 453; Chen Guying 435 dating: 8110 且彼方跐黃泉 而登大皇, 无南无北, 奭然四解, 淪於不測; 无東无西, 始於玄冥, 反於大通。 子乃規規然而求之以察, 索之以辯, 是直用管闚天, 用錐指地也, 不亦小乎! 子往矣! src: ZHUANG 17.4.9 Guo Qingfan 601; Wang Shumin 627; Fang Yong 453; Chen Guying 435 dating: 8110 且子獨不聞夫壽陵餘子之學行於邯鄲與? 未得國能, 又失其故行矣, 直匍匐而歸耳。 今子不去, 將忘子之故, 失子之業。」 src: ZHUANG 17.4.10 Guo Qingfan 603; Wang Shumin 628; Fang Yong 453; Chen Guying 436 dating: 8110 公孫龍口呿而不合, 舌舉而不下, 乃逸而走。 src: ZHUANG 17.5.1 Guo Qingfan 603; Wang Shumin 631; Fang Yong 456; Chen Guying 441 dating: 8110 莊子釣於濮水, 楚王使大夫二人往先焉, 曰: 「願以竟內累矣!」 src: ZHUANG 17.5.2 Guo Qingfan 604; Wang Shumin 631; Fang Yong 457; Chen Guying 441 dating: 8110 莊子持竿不顧, 曰: 「吾聞楚有神龜, 死已三千歲矣, 王巾笥而藏之廟堂之上。 此龜者, 寧其死為留骨而貴乎? 寧其生而曳尾於塗中乎?」 src: ZHUANG 17.5.3 Guo Qingfan 604; Wang Shumin 631; Fang Yong 457; Chen Guying 441 dating: 8110 二大夫曰: 「寧生而曳尾塗中。」 src: ZHUANG 17.5.4 Guo Qingfan 604; Wang Shumin 631; Fang Yong 457; Chen Guying 441 dating: 8110 莊子曰: 「往矣! 吾將曳尾於塗中。」 src: ZHUANG 17.6.1 Guo Qingfan 605; Wang Shumin 633; Fang Yong 457; Chen Guying 442 dating: 8110 惠子相梁, 莊子往見之。 或謂惠子曰: 「莊子來, 欲代子相。」 於是惠子恐, 搜於國中三日三夜。 src: ZHUANG 17.6.2 Guo Qingfan 605; Wang Shumin 633; Fang Yong 457; Chen Guying 442 dating: 8110 莊子往見之, 曰: 「南方有鳥, 其名鵷鶵, 子知之乎? 夫鵷鶵,發於南海 而飛於北海, 非梧桐不止, 非練實不食, 非醴泉不飲。 src: ZHUANG 17.6.3 Guo Qingfan 605; Wang Shumin 633; Fang Yong 457; Chen Guying 442 dating: 8110 於是鴟得腐鼠, 鵷鶵過之, 仰而視曰: 『嚇!』 今子欲以子之梁國 而嚇我邪?」 src: ZHUANG 17.7.1 Guo Qingfan 606; Wang Shumin 636; Fang Yong 458; Chen Guying 443 dating: 8110 莊子與惠子遊於濠梁之上。 莊子曰: 「儵魚出游從容, 是魚樂也。」 src: ZHUANG 17.7.2 Guo Qingfan 606; Wang Shumin 636; Fang Yong 458; Chen Guying 443 dating: 8110 惠子曰: “「子非魚, 安知魚之樂?」 src: ZHUANG 17.7.3 Guo Qingfan 607; Wang Shumin 636; Fang Yong 458; Chen Guying 443 dating: 8110 莊子曰: 「子非我, 安知我不知魚之樂?」 src: ZHUANG 17.7.4 Guo Qingfan 607; Wang Shumin 636; Fang Yong 458; Chen Guying 443 dating: 8110 惠子曰: 「我非子, 固不知子矣; 子固非魚也, 子之不知魚之樂,全矣。」 src: ZHUANG 17.7.5 Guo Qingfan 607; Wang Shumin 636; Fang Yong 458; Chen Guying 443 dating: 8110 莊子曰: 「請循其本, 子曰 『女安知魚樂』云者, 既已知吾知之而問我, 我知之濠上也。」
← 卷16 卷18 →