《周易參同契分章通真義》

Ten fragment przedstawia przede wszystkim połączenie taoistycznej alchemii z filozofią „Jing” („Księgi Przemian”) w komentarzu taoisty Peng Xiao z czasów dynastii Song. Poniżej znajduje się współczesna interpretacja jego najważniejszych treści.

Na początku wyjaśniono, że dwa trygramy Qian i Kun stanowią podstawowe bramy przemian opisanych w „Księdze Przemian”, podobnie jak rodzice, którzy dają życie wszystkim istotom. Trygramy Kan i Li przypominają natomiast osie wprawiające w ruch cały mechanizm. U zarania powstawania wszechświata istniał stan chaosu — etapy Taiyi i Taichu — zawierający najczystsze Qi (energię witalną), określane jako „prawdziwa jedność”. Z niej wywodzą się niebo, ziemia i wszystkie rzeczy. Dopiero wraz z różnicowaniem się pierwotnego Qi pojawiły się pojęcia nieba i ziemi, czyli Qian i Kun, Yin-Yang, trzech mocy (nieba, ziemi i człowieka) oraz Pięciu Faz (Drewna, Ognia, Ziemi, Metalu i Wody).

Wei Boyang, zwany Mistrzem Wei, przedstawił zasady tworzenia Złotego Eliksiru jako zgodne z kosmicznym procesem przemian. Wymaga to po pierwsze, zgromadzenia prawdziwego Qi jedności ze stanu pierwotnego chaosu; po drugie, przyjęcia za wzór praw rządzących ruchem Qian i Kun; po trzecie, kierowania się naprzemiennym wzrostem i ubywaniem Yin-Yang w trygramach Kan i Li, aby właściwie wyznaczyć czas i intensywność ogrzewania. W praktyce Qian i Kun symbolizują kocioł oraz piec alchemiczny, a Kan i Li — ich układ. Woda i ogień obrazują współdziałanie Yin-Yang, zaś ruch Pięciu Faz pozwala skupić esencję. Cały proces alchemiczny przypomina ruch Słońca i Księżyca i musi ściśle podążać za cyklem wyznaczonym przez 384 linie zmienne „Księgi Przemian”.

Druga część uzupełnia ten opis: cztery trygramy Qian, Kun, Kan i Li — czyli dwie pary trygramów Yin-Yang — tworzą obieg energii alchemicznej, działający niczym miech, który wprawia w ruch przemianę Yin-Yang. Praktykujący powinien postępować jak wprawny woźnica i ściśle przestrzegać zasad oraz miar. Wewnątrz ma zachować rytm Yin-Yang, podobnie jak przestrzega się praw muzyki i kalendarza; na zewnątrz powinien dostosować praktykę do zmian faz Księżyca, dzieląc czas na odcinki po pięć lub sześć dni. Dzięki temu praktyka pozostaje w pełnej zgodzie z prawami natury.

Uwaga: „powrót do Złotego Eliksiru w postaci złotej cieczy” oznacza najwyższy poziom taoistycznej alchemii wewnętrznej. „Miech” to dawne urządzenie do nadmuchiwania ognia w piecu, użyte tu jako metafora siły napędzającej dwa rodzaje Qi.

Ten ustęp opisuje metodę regulowania ognia w taoistycznej alchemii wewnętrznej (Neidan), która wykorzystuje układy sześćdziesięciu czterech heksagramów z Jing „Zhouyi”. Podczas praktyki przywracania Złotego Eliksiru w postaci Płynnego Złota — zaawansowanej metody Neidan — w tyglu, symbolizującym ciało jako naczynie praktyki, znajduje się Złota Matka i Kwiecisty Staw, czyli miejsce, w którym gromadzą się esencja i Qi w Dantian. Nazywa się je także Boską Komnatą Złotego Zarodka. Cały proces opiera się na czterech heksagramach: Qian, Kun, Kan i Li, które pełnią funkcję osi worka na składniki.

W praktyce zarówno Kocioł Yin-Yang, odnoszący się do dwóch stanów podczas kultywowania, jak i użycie twardego ognia oraz miękkiego talizmanu, czyli ognia gwałtownego i łagodnego, podlegają cyklowi sześćdziesięciu czterech heksagramów. Cztery pory roku, dwadzieścia cztery terminy słoneczne i siedemdziesiąt dwa okresy pogody w roku skupia się w jednym miesiącu, a miesięczne zmiany pogody odwzorowuje w dwunastu porach jednej doby. Dzięki precyzyjnemu mierzeniu czasu klepsydrą można uchwycić kluczowe momenty przemiany Yin i Yang — dwie struny oraz południe i północ — i dostroić praktykę do ruchu Nieba i Ziemi.

Jeśli praktykujący potrafi dokładnie kierować tymi przemianami ognia, zewnętrzne znaki Yin i Yang, czyli prawa natury, mogą zestroić się z wewnętrznym zjednoczeniem Smoka i Tygrysa, czyli połączeniem Jing, Qi i Shen. Alchemik powinien ściśle przestrzegać tych zasad, tak jak znakomity rzemieślnik posługuje się miarą, a wprawny woźnica panuje nad wodzami.

W zastosowaniu heksagramów każdy miesiąc, liczący trzydzieści dni, odpowiada sześćdziesięciu heksagramom — po jednym na dzień i na noc. Do tego dochodzą cztery podstawowe heksagramy: Qian, Kun, Kan i Li, co daje łącznie sześćdziesiąt cztery. Linie i układy heksagramów wyznaczają główny porządek codziennej praktyki, a liczby kalendarzowe pełnią funkcję pomocniczą. Właściwości Yang i Yin — twardość i miękkość — wyrażają się w przemianach oraz wzajemnym oddziaływaniu Wody, Ognia, Metalu i Drewna.

Rozdziały trzeci i czwarty wyjaśniają, że od pierwszego dnia miesiąca, czyli dnia nowiu, za dnia stosuje się heksagram Zhun, a nocą heksagram Meng, kolejno przechodząc przez następne. Pod koniec miesiąca pojawiają się heksagramy Ji Ji i Wei Ji, które symbolizują cykliczne przechodzenie Yin i Yang między jasnością a ciemnością. Każda pora dnia ma odpowiadający jej rytm ruchu i spoczynku, świtu i zmierzchu, powtarzający się bez końca. Cała praktyka krąży niczym ruch Słońca i Księżyca, dlatego trzeba precyzyjnie uchwycić właściwy moment na każdym jej etapie.

Ustęp ten omawia prawidłowości przemian Yin-Yang w alchemii oraz to, jak kultywować Złoty Eliksir, dostosowując praktykę do pór roku i Pięciu Faz (Wu Xing: Drewna, Ognia, Ziemi, Metalu i Wody).

Zmiany ruchu i spoczynku Yin-Yang powracają w cyklu dwunastu godzin chińskiego systemu dobowego. Od godziny Zi (od 23:00 do 1:00) do godziny Si (od 9:00 do 11:00) Qi Yang wzrasta, dlatego należy skupić się na praktyce wewnętrznej. Od godziny Wu (od 11:00 do 13:00) do godziny Hai (od 21:00 do 23:00) przewagę ma Qi Yin, więc trzeba zadbać o pielęgnację zewnętrzną. Qi Yang zaczyna przybywać o godzinie Zi i osiąga szczyt o godzinie Si; Qi Yin nasila się od godziny Wu i dochodzi do maksimum o godzinie Hai. Te przemiany pełni i osłabienia wewnątrz i na zewnątrz przypominają cykl z Księgi Przemian (Yijing), od heksagramu Fu, symbolizującego narodziny Qi Yang, po heksagram Kun, oznaczający czyste Yin.

Praktyka powinna podlegać rytmowi pór roku, w którym występują zarówno nagrody, jak i kary. Wiosenne ożywienie przypomina nagrodę, a jesienne obumieranie i surowość — karę. Godziny Zi, Chou i Yin odpowiadają wiośnie, a Mao, Chen i Si — latu; jest to czas kultywowania Ognia Yang. Godziny Wu, Wei i Shen odpowiadają jesieni, a You, Xu i Hai — zimie; wtedy praktykuje się Znak Yin. W ciągu dwunastu godzin należy regulować ogień alchemiczny zgodnie z rytmem czterech pór roku i Pięciu Faz, a także zmianami dnia i nocy oraz chłodu i upału. Nie wolno dopuścić do najmniejszego błędu — tylko wtedy można doprowadzić Złoty Eliksir do doskonałości.

Starożytni Nieśmiertelni przekazywali wierszem, że człowiek, który osiągnął Dao, zna tajemnicę stwórczych przemian Nieba i Ziemi. Potrafi zebrać istotę Słońca i Księżyca w alchemicznym tyglu, a dzięki subtelnej praktyce odwrócić Yin-Yang i podporządkować sobie duchy. Prawdziwą Nieśmiertelność osiągnąć może tylko ten, kto rozumie ruch dusz Słońca i Księżyca. Przy wytwarzaniu płynnego złota i powrocie Eliksiru trzeba naśladować naturalny porządek Nieba i Ziemi; bez tego powodzenie jest mało prawdopodobne.

Sformułowanie „Niebo i Ziemia zajmują swoje miejsca” oznacza, że alchemiczny tygiel — piec, w którym prowadzi się praktykę — powinien naśladować układ Nieba i Ziemi. Gdy Qian (Niebo) i Kun (Ziemia) zajmą swoje pozycje, Kan (Woda) i Li (Ogień) mogą w ich obrębie podlegać przemianom. Heksagramy Kan i Li nie mają stałego miejsca: nieustannie krążą w Sześciu Pustkach, obejmujących górę, dół i cztery strony świata, a zarazem zawierają w sobie wszystkie rzeczy. Ta zasada stanowi podstawę praktyki. Konstrukcja alchemicznego pieca naśladuje właśnie taki układ, w którym Niebo i Ziemia łączą się w harmonii — jak w heksagramie Ji Ji.

Ten fragment omawia podstawowe zasady taoistycznej alchemii, koncentrując się na pojęciach Yin-Yang, Kan i Li oraz Smoka i Tygrysa.

Najpierw wyjaśnia zasady działania Yin-Yang: podczas alchemicznego warzenia tygiel, czyli naczynie alchemiczne, naśladuje Niebo i Ziemię, Qian i Kun, a umieszczonym w nim surowcem jest Matka Złota. Dwie energie Kan — Wody — i Li — Ognia — nie mają stałego miejsca. Woda i ogień nieustannie przechodzą od ruchu do spoczynku i krążą w sześciu kierunkach. Raz się ukazują, raz znikają; raz są czynne, raz spoczywają. Stanowią podstawę przemian wszystkich rzeczy, podobnie jak Dao wyznacza ich ogólną zasadę.

Rozdział „Poskramianie tego, co istnieje, za pomocą tego, czego nie ma” mówi, że bezpostaciowa energia może kierować rzeczami mającymi postać. „To, czego nie ma” oznacza Smoka — rtęć, należącą do Yang — a „to, co istnieje” oznacza Tygrysa — ołów, należący do Yin. Ołów i rtęć nie mogą same przemieniać się w pustym tyglu. Potrzebują ruchu wznoszenia i opadania energii Kan i Li, podobnie jak do powstania eliksiru konieczny jest obrót pór roku. To tak, jakby za pomocą pustego tygla i tego, co bezpostaciowe, kierować tym, co ma postać. Jing „Pisma o Smoku i Tygrysie” mówi, że Yin i Yang wzajemnie się poskramiają, a Czerwony Ptak — Ogień — płonie w pustce. Dlatego, gdy Yin przybywa, Yang ustępuje, a gdy Yang się wznosi, Yin się cofa. Wraz z ich zanikiem i przyrostem zmieniają się także energie Kan i Li.

Rozdział „Słowa nie są wypowiadane bez podstaw” podkreśla, że słowa mędrców zawsze mają oparcie w rzeczywistości. Obserwują oni ruchy Słońca i Księżyca oraz przemiany duchowych mocy, rozpoznają właściwości twardości i miękkości, a Złoto i Wodę wykorzystują jako symbole Smoka i Tygrysa. W ruchu przemian Yin-Yang zbierają ich esencje. W cyklu czterech pór roku barwy błękitna, czerwona, biała i czarna zajmują każda swoją stronę świata, lecz wszystkie zależą od działania ziemi Wu i Ji w centrum — terminu alchemicznego oznaczającego środkowe miejsce tygla. Wu w trygramie Kan symbolizuje esencję Księżyca: w Yin zawiera się Yang, tak jak w wodzie rodzi się Złoty Tygrys. Ji w trygramie Li symbolizuje blask Słońca: w Yang zawiera się Yin, tak jak w ogniu rodzi się Rtęciowy Smok. Dlatego w alchemii zbiera się esencje Słońca i Księżyca, łączy duchowe energie Yin i Yang, a gdy obieg niebiański dopełni się i przemiany Yin-Yang zostaną zakończone, sukces w stworzeniu cudownego eliksiru przypisuje się w całości odżywczej mocy De Ziemi.

Uwaga: Kan i Li to trygramy w Bagua (Ośmiu Trygramach), odpowiadające Wodzie i Ogniowi. Smok i Tygrys oraz ołów i rtęć to terminy alchemiczne, które oznaczają substancje o właściwościach Yin i Yang. Wu i Ji to Niebiańskie Pnie; w alchemii odpowiadają centralnej pozycji Ziemi.

《周易参同契》这一段讲的是阴阳的变化和 zasady alchemii. „Yi” (易), czyli „Księga Przemian” (Yijing), za pomocą symboliki ruchu Słońca i Księżyca odsłania prawa rządzące niebem i ziemią. Słońce i Księżyc są najbardziej oczywistymi symbolami Yin-Yang: wzrost Yin i ubywanie Yang przypominają obrót koła, a dwie energie Qi (qi) na przemian słabną i się wzmacniają, rozprzestrzeniają i cofają. „Księga Przemian” składa się z 384 linii, czyli znaków Yin i Yang tworzących heksagramy; 64 heksagramy przedstawiają różne przemiany Yin-Yang.

Od ostatniego dnia miesiąca księżycowego, zwanego ciemnym dniem, do pierwszego dnia nowego miesiąca heksagram Zhen, symbolizujący początek wzrostu Yang, zaczyna przyjmować esencję Qi nieba i ziemi. Wówczas niebo i ziemia łączą swe esencje, a Słońce i Księżyc przyciągają się wzajemnie. Męska energia Yang rozsiewa tajemną moc, a żeńska energia Yin zawiązuje żółty zarodek. W stanie chaosu Yin i Yang stapiają się ze sobą, jak przy zakładaniu fundamentu i pielęgnowaniu zarodka. Dopiero gdy duch się skupi, może powstać forma cielesna. Temu prawu podlegają wszelkie procesy życiowe i przemiany.

Zasada sporządzania Złotego Eliksiru w taoistycznej alchemii zewnętrznej przypomina zjednoczenie Słońca i Księżyca: trzeba połączyć esencje Yin i Yang. Krążą one naprzemiennie jak dzień i noc, zataczając cykl zgodny z przemianami 64 heksagramów i ich 384 linii. Odpowiednio trzeba też regulować ogień, czyli temperaturę w tyglu, stosownie do narastania i ustępowania Yin-Yang. Gdy nadchodzi Yin, Yang się ukrywa; energie ze wschodu i zachodu łączą się jak mąż i żona. Wtedy heksagram Zhen otrzymuje znak, duchowe moce nieba i ziemi łączą się, a dusze Słońca i Księżyca stapiają ze sobą.

„Chaos” oznacza tu tygiel alchemiczny, podobny do jaja, w którym górna i dolna połowa miesiąca księżycowego łączą się w jedną całość. Yangowy Smok i Yinowy Tygrys, symbole materiałów alchemicznych, takich jak ołów i rtęć, oddziałują na siebie w chaosie, zakładając fundament i pielęgnując zarodek, aż w końcu skupiają się w eliksir. Tygiel jest więc małym światem, z którego biorą początek wszystkie procesy życiowe. Męski Yang należy do nieba i ma barwę ciemną, a żeńskie Yin należy do ziemi i ma barwę żółtą. Oto najwyższa zasada, według której ojciec Qian i matka Kun — niebo i ziemia jako źródła istnienia — posługują się ogniem.

Przemiany zachodzące w tyglu w pełni odpowiadają biegowi nieba i ziemi. Jeśli ogień zostanie niewłaściwie uregulowany, będzie to jak zaburzenie pór chłodu i upału: jak wtedy świat mógłby prawidłowo wydawać na świat i kształtować wszystkie rzeczy? Jak niezrównoważone Yin i Yang mogłyby doprowadzić do zjednoczenia Smoka i Tygrysa, czyli reakcji między materiałami alchemicznymi?

Dalej tekst przywołuje pochwałę Konfucjusza, zwanego Zhongni, dla De (de), czyli Mocy, Qian i Kun, ukształtowanych u zarania kosmosu, oraz jego badania nad pradawną epoką Pierwotnego Cesarza. „Guanju”, pierwszy utwór „Księgi Pieśni”, opisuje splecenie dwóch energii Qi, Yin i Yang, jako stan podobny do kiełkowania wszystkich rzeczy. Obraz miłości i małżeństwa z „Księgi Pieśni” służy tu za metaforę pierwotnego zjednoczenia Yin i Yang.

Konfucjusz w Księdze Przemian (Yijing) objaśniał zasady rządzące Niebem i Ziemią. Trigramy Qian i Kun, odpowiadające Yang i Yin, uznawał za podstawę wszystkich rzeczy, a heksagramy Xian i Heng — za źródło relacji małżeńskiej. Przypomina to wyłonienie się świata z pierwotnego chaosu: ukazuje działanie duchów i przenika prawa rządzące Niebem, Ziemią i wszystkimi rzeczami. Ujawniają się w nim relacje między władcą a poddanym, rodzicem a dzieckiem, mężem a żoną oraz kobietą a mężczyzną, a także zasady wzajemnego wspierania się i przezwyciężania przez Pięć Faz (Drewno, Ogień, Ziemię, Metal i Wodę). Widać w nim również tajemnice przemian wszelkich rzeczy.

Wei Boyang, zwany Księciem Wei, posłużył się zasadami Księgi Przemian, by opisać alchemię i stworzyć teorię kotła — naczynia używanego do warzenia eliksiru — wzorowanego na ruchu Nieba i Ziemi. Tak jak łączą się Smok i Tygrys, czyli dwa Qi Yin i Yang, oraz jak jednoczą się małżonkowie, początkowy etap alchemicznego procesu jest całkowicie pozbawiony formy i substancji, podobnie jak pierwotny chaos przed otwarciem świata. Gdy zaczyna się kierować ogniem alchemicznym, Jing i Qi mężczyzny i kobiety — Yin i Yang — przenikają się. Przypomina to obrazy z Księgi Pieśni, w których kobieta i mężczyzna darzą się wzajemnym uczuciem i szukają siebie w zalotach oraz podczas obrzędów ślubnych. Z chwilą rozpalenia ognia i rozpoczęcia alchemicznego procesu zaczyna się etap poczęcia nowego życia. Wraz z ruchem Słońca i Księżyca stopniowo kształtują się postacie Smoka i Tygrysa, czyli dwóch Qi Yin i Yang.

Mędrcy nie pojawiają się bez przyczyny. Obserwują przemiany zjawisk na niebie i dzięki temu pojmują Drogę Nieba. Wędrówka ciał niebieskich — ich zbliżanie się i oddalanie, wyginanie i prostowanie — odpowiada zmianom pór roku. Dlatego Księga Przemian obejmuje istotę Drogi Nieba. Fuxi, mędrzec starożytności, patrzył w górę na niebo i badał zjawiska astronomiczne, a następnie spoglądał w dół na Ziemię. Ustalił liczbę znaków heksagramów i poznał prawa rządzące wszystkimi rzeczami, pozostawiając potomnym wskazówki. Dzięki nim ci, którzy jeszcze nie poznali Drogi, mogą dostrzec tajemnice Nieba i Ziemi, zaczerpnąć esencję Yin i Yang, pojąć podstawy tworzenia oraz rozpoznawać jego przejawy. Można w ten sposób opanować prawa wzajemnego wspierania się i przezwyciężania, a także zbliżania się i oddalania oraz wyginania i prostowania. Dlatego mówi się, że Księga Przemian obejmuje serce Nieba. Trzeba więc naśladować zjawiska niebieskie, gromadzić rzeczy najczystsze i subtelne, przygotować kocioł i piec alchemiczny, prowadzić proces zgodnie z zasadami ognia, odmierzać czas klepsydrą wodną, wyznaczać pory roku za pomocą heksagramów i ich linii, a przez to zgłębić ogromne prawidła ruchu Nieba i Ziemi.

Heksagram Fu, czyli Powrót — Ziemia nad Grzmotem — symbolizuje kiełkowanie nowego życia. Przypomina pierworodnego syna dziedziczącego po ojcu i opierającego swą podstawę na matce. Wzrost i ubywanie Yin i Yang odpowiadają dźwiękom muzycznym, a ich wznoszenie się i opadanie wyznacza ruch Wielkiej Niedźwiedzicy. Trzeciego dnia miesiąca Księżyc ukazuje pierwszą nikłą poświatę: odpowiadający wschodowi heksagram Zhen przypada na pozycję Geng. Ósmego dnia Księżyc jest w pierwszej kwadrze; heksagram Dui, odpowiadający zachodowi, przypada na pozycję Ding, a jego prosta krawędź przypomina napiętą strunę. Piętnastego dnia pełnia osiąga swój szczyt: heksagram Qian, czyste Yang, wypełnia wschód, a ropucha — Księżyc — i zajęcza esencja Księżyca ukazują się razem; Qi Słońca i Księżyca świecą pełnym blaskiem. Ropucha odpowiada heksagramom i okresom kalendarzowym, a nefrytowy Zając wydycha i wciąga światło. Po upływie siedmiu–ośmiu dni, czyli jednego okresu kalendarzowego, Księżyc zaczyna przechodzić od pełni do ubywania.

Heksagram Fu oznacza początek kiełkowania: pierworodny syn dziedziczy po ojcu, a podstawę czerpie od matki. Chodzi o przemianę najniższej linii w sześcioliniowym heksagramie Kun: linia Yin u dołu staje się linią Yang, przez co rodzi się jedna linia Yang i powstaje heksagram Fu. Stąd określenie „początek kiełkowania”. Wewnątrz heksagramu Kun linia Qian przemienia się w rdzeń heksagramu Zhen, czyli Grzmotu, podczas gdy zewnętrznym trygramem pozostaje Kun, czyli Ziemia.

Ten fragment posługuje się zmianami faz Księżyca, by objaśnić, jak kontrolować ogień w alchemii. Opisuje prawa przemiany Yin-Yang. Gdy Księżyc po raz pierwszy ukazuje się trzeciego dnia miesiąca, przypomina trygram Zhen — jeden z Ośmiu Trygramów (Bagua), symbolizujący piorun — w którym dojrzewa życie. Jest to podstawa alchemicznego procesu. Ósmego dnia, gdy pojawia się pierwsza kwadra, Qi Yang gromadzi się do połowy, podobnie jak w piecu alchemicznym złoto (Yang) i woda (Yin) zajmują po połowie. Podczas pełni piętnastego dnia ujawnia się czyste Yang, odpowiadające stanowi trygramu Qian, złożonego wyłącznie z Yang.

Od szesnastego dnia Księżyc zaczyna ubywać, dlatego należy ograniczać ogień Yang i przejść do Yinfu, czyli regulacji za pomocą energii Yin. W drugiej kwadrze, około dwudziestego trzeciego dnia, Księżyc ponownie osiąga stan równowagi Yin i Yang. Gdy trzydziestego dnia jego tarcza całkowicie znika, wyczerpuje się także energia Yin. Cykl Yin-Yang jednak się nie zatrzymuje: tak jak Księżyc znów się ukazuje, tak i w alchemii trzeba raz po raz regulować ogień.

Dalej tekst mówi o dopasowaniu znaków Ren i Gui, należących do pni niebiańskich i związanych z Yin, do znaków Jia i Yi, związanych z Yang. Trygramy Qian i Kun obejmują początek i koniec cyklu, a liczby siedem i osiem, oznaczające młode Yang i młode Yin, oraz dziewięć i sześć, oznaczające stare Yang i stare Yin, odpowiadają cyklowi faz Księżyca. Trzydzieści dni tworzy pełny obieg Yin i Yang; gdy Qi Yang całkowicie zanika, zaczyna odradzać się na nowo. Układ i ruch Ośmiu Trygramów przypominają prawidłowości rządzące ruchem Słońca, Księżyca i gwiazd. Najważniejsze jest uchwycenie drogi środka, która pozwala zachować równowagę Yin i Yang.

Za pomocą zmian Księżyca i systemu symboli Ośmiu Trygramów tekst objaśnia precyzyjne regulowanie ognia podczas alchemii. W pierwszej połowie miesiąca należy stopniowo zwiększać ogień Yang, a w drugiej przejść do regulacji Yinfu, naśladując cykliczne przybywanie i ubywanie Księżyca. Przez cały ten proces trzeba dokładnie kontrolować proporcje złota, symbolizującego pierwotne Jing, i wody, symbolizującej pierwotne Qi, a także przemiany energii Yin i Yang, by móc wytworzyć eliksir.

《周易参同契》 w tym fragmencie omawia przede wszystkim regulowanie ognia podczas alchemii oraz dostrajanie go do praw Yin i Yang rządzących Niebem i Ziemią.

W pierwszych trzydziestu dniach praktyki należy przestrzegać praw naprzemiennego wzrostu i ubytku Yin i Yang. Siedem i dziewięć dni odpowiadają liczbom Yang, a sześć i osiem dni — liczbom Yin; Qian i Kun, czyli Niebo i Ziemia, zajmują po połowie. Gdy mija trzydziesty dzień, kończy się cykl działania Yinfu (sił Yin) i ognia Yang (sił Yang). Przez cały miesiąc regulowanie ognia powinno przebiegać zgodnie z zasadami Bagua (Ośmiu Trygramów) i ruchem ciał niebieskich.

W praktyce należy uwzględnić odpowiadające sobie pory Zǐ (północ) i Wǔ (południe), wschód i zachód, a także odbieranie i dodawanie oraz wznoszenie i opadanie energii. Dzięki temu oba Qi Yin i Yang mogą swobodnie się rozwijać, a Metal, czyli Qi płuc, i Woda, czyli Qi nerek, pozostają w harmonii. Jeśli ogień jest regulowany niewłaściwie, skutki przypominają nierównomierną suszę i powódź: zakłócają zasady powstawania i utrudniają zachowanie postaci Smoka (Yang) i Tygrysa (Yin). Praktykujący musi uważnie rozważyć te zależności.

„Pierwotna esencja” oznacza boską, prawdziwą esencję w alchemicznym piecu — najbardziej pierwotne Jing i Qi między Niebem a Ziemią. Nie można jej dotknąć ani zobaczyć, a jednak dzięki mechanizmowi przemian stwarza wszystkie rzeczy. Ponieważ trudno obserwować ją bezpośrednio, trzeba potwierdzać jej działanie za pomocą rozmaitych znaków i ustanawiać reguły, które pozwolą je uporządkować. Praktykujący powinien obserwować zjawiska na niebie i badać ukształtowanie ziemi, podążać za porami wyznaczanymi przez Niebo, a wtedy dusze Hun i Po Nieba i Ziemi mogą się połączyć, zaś Yin i Yang — osiągnąć harmonię. Ustalenie relacji między trzema mocami: Niebem, Ziemią i człowiekiem, oraz kierowanie się trygramami i objaśnieniami linii pozwala wyznaczyć rytm wznoszenia i opadania rano i wieczorem. W ten sposób Qian i Kun, Niebo i Ziemia, zaznają spokoju, a Smok i Tygrys, Yin i Yang, mogą się połączyć.

Fragment szczególnie podkreśla konieczność ścisłego przestrzegania miar czasu podczas regulowania ognia i rozpoznawania, kiedy należy energię wzmacniać, a kiedy wycofywać — zgodnie z ruchem Słońca, Księżyca i gwiazd. Wtedy wnętrze alchemicznego pieca może, niczym w cyklu czterech pór roku, rodzić wszystkie rzeczy i wytwarzać niezwykłe Jing i Qi. Czy praktykujący nie powinien zatem podchodzić do tego z najwyższą ostrożnością?

„Początek kierowania” oznacza pierwszy krok w regulowaniu ognia. Gdy metalowy piec alchemiczny zostanie odlany, trzeba przede wszystkim zadbać o jego szczelne zamknięcie. Następnie wprowadza się kluczowe zasady praktyki, niczym przy uchwyceniu najważniejszego miejsca w konstelacji Wielkiej Niedźwiedzicy. Przemiany wewnątrz trygramów odzwierciedlają się na zewnątrz jako pomyślne lub niepomyślne znaki, a ruch pięciu planet powinien być zgodny z porami wyznaczanymi przez Niebo. Jeśli ruch dwudziestu ośmiu konstelacji ulegnie zakłóceniu, doprowadzi to do utraty równowagi Yin i Yang.

Ten ustęp ukazuje przede wszystkim znaczenie współdziałania tego, co wewnętrzne i zewnętrzne, podczas alchemicznego doskonalenia oraz skutki nieprzestrzegania prawidłowego porządku.

Podczas alchemicznej pracy Złota Woda (Jinshui), czyli dwa Qi — Yin i Yang — muszą być od siebie zależne i harmonijnie krążyć. Podobnie jak siedem gwiazd Wielkiego Wozu podąża za rytmem czterech pór roku, tak samo Dwudziesta Ósemka Domów Księżycowych (siedem razy cztery) powinna poruszać się w należytym porządku. Gdy układ gwiazd ulega zaburzeniu albo czas jest niewłaściwie odmierzony, wpływa to na pomyślny lub niepomyślny przebieg alchemicznej pracy. Jeśli zewnętrzna regulacja ognia — kontrola temperatury podczas alchemicznego procesu — jest nieprawidłowa, wewnętrzny obieg Qi traci równowagę. Tak jak gwiazdy na niebie, gdy zmienią swoje położenie, zakłócają pory roku i hamują wzrost wszystkich istot, tak niewłaściwe dawkowanie ognia sprawia, że w tyglu nie powstaje Eliksir.

Gwiazda Wenchang sprawuje pieczę nad urzędnikami niebios, podobnie jak w ziemskim dworze urzędnicy różnych szczebli pełnią przypisane im funkcje. Pałac Wenchang obejmuje sześć gwiazd: Naczelnego Generała, Drugiego Generała, Dostojnego Kanclerza, Zarządcę Losu, Zarządcę Rejestrów i Zarządcę Nieszczęść. Gwiazdy Trzech Tarasów, sześć gwiazd położonych pod gwiazdą Kui, pomagają Niebiańskiemu Cesarzowi zarządzać niebem, ziemią i wszystkimi istotami. Podobnie jest w alchemii: aby praca się powiodła, tygiel musi przyjąć esencje wszystkich istot nieba i ziemi. Rozchwianie Yin i Yang oraz zaburzenie porządku pór roku, podobnie jak niewłaściwe regulowanie ognia przez alchemika, ściąga naganę. Sednem metody przywracania Eliksiru ze Złotego Płynu jest współdziałanie Ołowiu i Ognia — Ołów symbolizuje tu podstawę materialną, a Ogień energię. Trudno zdobyć prawdziwy Ołów, czyli surowiec najwyższej jakości, a jeszcze trudniej opanować prawdziwy Ogień, to znaczy precyzyjnie regulować jego działanie.

Słońce zawiera w sobie esencje Pięciu Faz, a Księżyc porusza się zgodnie z sześcioma prawami rytmu, które w tym miejscu oznaczają ogólne prawidłowości. Cykl trwa trzydzieści dni i nieustannie się powtarza. Jeśli władca — symbol głównej zasady kierującej alchemiczną pracą — staje się zarozumiały i odchodzi od właściwej Drogi, albo urzędnicy — symbol czynników pomocniczych — są nieuczciwi i lekceważą reguły, fazy Księżyca ulegają zaburzeniu i pojawia się niebezpieczeństwo. Ustęp ten przypomina alchemikowi, by postępował zgodnie z prawami natury i nie działał samowolnie.

Ten fragment omawia zasady harmonizowania Yin-Yang i obiegu Pięciu Faz (Drewna, Ognia, Ziemi, Metalu i Wody) w taoistycznej alchemii wewnętrznej, Neidan. Na początku proces alchemiczny zostaje opisany za pomocą zmian na niebie: Księżyc porusza się w półmiesięcznym cyklu, a Lülü — system tonów muzycznych — symbolizuje tu przybywanie i ubywanie Yin-Yang. Drogi Słońca, Księżyca i pięciu planet odpowiadają wznoszeniu się i opadaniu oraz krążeniu energii Yin-Yang wewnątrz alchemicznego pieca.

Podczas alchemicznej pracy trzeba uporządkować przepływ energii między kierunkami Zi i Wu, symbolizującymi Yin-Yang: Zi oznacza północ i Wodę, a Wu — południe i Ogień. Dzięki temu esencje Pięciu Faz mogą łączyć się z esencjami Słońca i Księżyca. Przypomina to cykl rozkwitu i upadku w świecie, opisywany przez heksagramy Pi i Tai z Księgi Przemian: życie i śmierć następują po sobie w nieustannym obiegu. Heksagram Kun symbolizuje Ziemię, a jego cudowne działanie odpowiada środkowemu pałacowi alchemicznej pracy — Dantian, czyli centrum energii. Wiąże się on z De Ziemi i kieruje całym procesem.

Zakłócenia w alchemicznej pracy przypominają nieudolne rządy w państwie. Gdy władca — symbol prawdziwej intencji w środkowym pałacu — staje się wyniosły i samozadowolony, cztery strony świata, czyli energie Pięciu Faz, przestają składać mu hołd. Gdy ministrowie, symbolizujący esencje Pięciu Faz i sześciu tonów, stają się podstępni i pochlebczy, fazy Księżyca, określane jako Xian i Wang, oraz pory dnia ulegają zaburzeniu. Ostatecznie za te błędy odpowiada władca; w alchemii odpowiadają mu esencja Metalu i ziemna moc boskiej komnaty, czyli Dantian. Jeśli praktykujący, który reguluje ogień alchemiczny, popełni błąd, Dziewczyna Cinnabaru — Rtęć symbolizująca pierwotnego ducha — może się rozproszyć, a Czerwony Smok — Ołów symbolizujący pierwotną esencję — może odpłynąć. Gdy duch i Qi zostaną wyczerpane, nie sposób już uzyskać Złotego Eliksiru, zwanego też złotym płynem.

Rozdział dwudziesty, „Biegun Gwiezdny przyjmuje właściwy porządek”, opisuje zasady praktyki. Gwiazda Polarna, zwana Biegunem Gwiezdnym, pozostaje nieruchoma i w należytym położeniu, tak jak władca zasiadający w Sali Jasności, miejscu, w którym dawni cesarze sprawowali rządy. Władca nie zbacza z właściwej Drogi w zarządzaniu państwem. Podobnie praktykujący powinien strzec Dantianu i zachowywać stan pustki, spokoju oraz Wuwei (niedziałania). Ukryte dotąd światło wewnętrzne, czyli pierwotna duchowa natura, zacznie wówczas samoistnie rozświetlać całe ciało. Należy zamknąć zmysły — trygram Dui symbolizuje usta — i umocnić korzeń duchowy, czyli pierwotne Qi.

W praktyce zarodek ducha, zalążek alchemicznej pigułki, spoczywa w środkowym pałacu niczym Gwiazda Polarna władająca gwiazdami. Energie Yin-Yang i Pięciu Faz są jak ministrowie: jeśli władca, czyli intencja ducha, jest prawidłowy, esencje Metalu i Wody w piecu alchemicznym — pierwotna esencja i pierwotne Qi — mogą powstawać samorzutnie. Natura Metalu z samej swej istoty jest świetlista; odpowiednio zastosowany ogień alchemiczny wydobywa z niej jeszcze większy blask. Po zamknięciu ujścia pieca trzeba pielęgnować duchową Rtęć za pomocą prawdziwej esencji Trzech Świateł, symbolizowanych przez Słońce, Księżyc i gwiazdy, czyli Jing, Qi i Shen. Trzy Światła oznaczają tu zarówno Ogień Yang, Znak Yin i Metaliczny Zarodek w praktyce wewnętrznej, jak i zmiany aktywności oraz bezruchu wyznaczające zewnętrzny rytm czasu i ognia alchemicznego.

Ten fragment omawia tajemnicze przemiany Yin-Yang zachodzące w procesie alchemicznym. Złoto, czyli ołów, i rtęć zmieniają się w tyglu w sposób trudny do przewidzenia. Trzeba kierować tymi przemianami zgodnie z prawami Nieba i Drogi, aby obie energie Yin i Yang, symbolizowane przez smoka i tygrysa, mogły się połączyć. Jak mówi Yinfu Jing (Pismo o ukrytym zgodnieniu), kto pojmuje prawa kosmosu, może panować nad przemianami wszystkich rzeczy.

Rozdział dwudziesty pierwszy przyrównuje proces alchemiczny do wzrostu rośliny. Na początku złoto i rtęć, czyli surowce alchemiczne, przyjmują w tyglu esencję Nieba i Ziemi, niczym kiełkujące nasiono. Jeśli właściwie poprowadzi się ten proces, rozwija się on jak drzewo: od pnia aż po owoce. Określenie „jedno” odnosi się tu do wody — prawdziwej wody w terminologii alchemicznej. Woda zawiera prawdziwe złoto, czyli alchemiczną esencję, lecz zwykli ludzie nie potrafią dostrzec jej tajemnicy.

Rozdział dwudziesty drugi omawia współdziałanie „Wyższej Cnoty” i „Niższej Cnoty” w alchemii. Wyższa Cnota jest spokojna i niedziałająca jak woda — odnosi się to do stanu w górnej części tygla. Niższa Cnota działa bez ustanku jak ogień, którym ogrzewa się tygiel od spodu. Gdy woda i ogień osiągają harmonię, Yin i Yang zostają zrównoważone, niczym Niebo i Ziemia pozostające w zgodzie. Górna część jest zamknięta, by zachować esencję, i określa się ją jako „to, co jest”. Ogień pod tyglem stale dostarcza energii, stąd mówi się o „tym, czego nie ma”. Energia wytwarzana przez ogień odżywia duchowy zarodek, czyli zalążek eliksiru. Dopiero dzięki wzajemnemu współdziałaniu energii Yin i Yang można uwarzyć boski eliksir. Wei Boyang, zwany Mistrzem Wei, wskazuje w tym rozdziale podstawową zasadę alchemii.

Tytuł rozdziału dwudziestego trzeciego, „Poznać biel i strzec czerni”, pochodzi z Daodejing (Księgi Drogi i Cnoty). W kontekście alchemii oznacza poznanie Yang, symbolizowanego przez biel, a zarazem strzeżenie Yin, symbolizowanego przez czerń, aby zachować równowagę obu sił. Fragment podkreśla, że alchemia musi podążać za naturalnymi prawami wzajemnego rodzenia się Yin i Yang oraz harmonii wody i ognia. Dopiero współdziałanie góry i dołu oraz ruchu i bezruchu prowadzi do uwarzenia eliksiru.

Ten fragment dotyczy wzajemnych relacji między złotem, wodą, rtęcią i innymi substancjami w taoistycznej alchemii oraz przemian, jakim podlegają w toku alchemicznego procesu.

Na początku mowa o zasadzie „poznaj biel, strzeż czerni”. Biel oznacza Jing złota, czyli istotę metalu, a czerń — podstawę wody. Woda jest osią Dao, jej liczbą jest jeden i od niej zaczyna się Yin-Yang. W tajemniczej wodzie kryje się żółty kieł, substancja powstająca na początkowym etapie alchemii; jest on korzeniem Pięciu Metali. Północny wóz rzeczny — obraz obiegu wody i ognia w alchemii — przypomina ołów: z zewnątrz jest czarny, lecz w środku skrywa złoty blask. Jest jak szaleniec odziany w grubą tkaninę, który nosi przy sobie nefryt.

Złoto rodzi wodę, jest więc jej matką, a zarazem ukrywa się w wodzie, jak matka w łonie dziecka. Woda jest dzieckiem złota, lecz dziecko także spoczywa w matczynym łonie. Ta relacja jest tajemnicza, zarazem obecna i nieobecna, niczym coś w głębinie, co raz opada, a raz wypływa. Gdy każda z tych sił pozostaje na swoim miejscu, zachowują równowagę.

Mówiąc konkretnie: złoto rodzi wodę, ale samo ukrywa się w jej wnętrzu. Czarny ołów po przemianie osiada na Zachodzie i tworzy zarodek złota Białego Tygrysa, termin alchemiczny oznaczający szczególny stan. Rtęć zawiera złoto, a zarazem ukrywa się w jego łonie. Podczas alchemicznego procesu prawdziwa rtęć, czyli czysta rtęć, pod wpływem zewnętrznego ognia talizmanicznego — symbolicznej kontroli nad przebiegiem ogrzewania — unosi się i opada w łonie matki, będąc zarazem obecną i nieobecną. Gdy działanie ognia osiąga właściwą miarę, każda z tych sił strzeże własnej granicy i nie porusza się bez ładu.

Na koniec mowa o procesie alchemicznym wyrażonym słowami: „zbierana przypomina biel, a po wytworzeniu staje się cynobrem”. Substancja wygląda na białą w chwili zbierania, lecz podczas rafinacji przybiera czerwoną barwę. Z zewnątrz zdaje się zwyczajna, ale wewnątrz skrywa prawdziwą istotę. Opisuje to subtelne przemiany zachodzące w toku alchemicznego procesu. Wei Boyang, zwany Księciem Wei, ukazuje w tych słowach przemiany tak subtelne, że trudno je wyrazić; są one rzeczywiście święte i tajemnicze.

Ten fragment opisuje podstawowe zasady i konkretne działania związane z taoistyczną alchemią. Najpierw przedstawia jej podstawowy materiał: „białe złoto” — termin alchemiczny oznaczający określoną substancję metaliczną — podczas przemian przybiera białą barwę, a po wyprażeniu w wysokiej temperaturze czerwienieje. Z tego materiału sporządza się komnatę duchów, czyli naczynie alchemiczne o wymiarach jednego cala, okrągłe i zarazem kwadratowe. Symbolizuje ono stan sprzed rozdzielenia się pierwotnego chaosu. Naczynie składa się z dwóch ściśle dopasowanych części, górnej i dolnej. Umieszcza się w nim prawdziwą rtęć, alchemiczny składnik, i zachowuje równowagę Yin-Yang, by nic się nie ulotniło. W ten sposób można rozwijać „Smoka i Tygrysa”, czyli dwa Qi, Yin i Yang.

Pismo podkreśla, że prawdziwy ołów — zasadnicza substancja alchemiczna — istniał jeszcze przed ukształtowaniem się Nieba i Ziemi. Jest źródłem, z którego powstały Niebo, Ziemia i wszystkie rzeczy. Prawdziwa alchemia musi opierać się na tej pierwotnej substancji, a nie na zwykłych metalach, minerałach czy roślinach powstałych później. Kto nie pojmuje zasady, według której z niebytu wyłania się kosmos, ten nie może mówić o prawdziwej Drodze alchemii.

Dalsza część opisuje przygotowanie miejsca alchemicznej praktyki. Powinno być otoczone murami, z bramą i wieżyczkami, przypominać nieśmiertelną górę Penglai i być szczelnie osłonięte ze wszystkich stron, aby nie dopuścić zakłóceń ze strony zewnętrznych sił. Podczas praktyki należy uspokoić umysł i ducha, tak by Shen i Qi wypełniły całą komnatę alchemiczną. Pismo zwraca uwagę na konieczność strzeżenia pieca: od tego zależy powodzenie praktyki, a alchemik musi przez cały czas pozostawać z nim w żywej łączności.

Cały fragment ukazuje główną ideę taoistycznej alchemii wewnętrznej: odtworzyć w ludzkim ciele lub w piecu alchemicznym proces powstawania kosmosu — przemiany Yin i Yang oraz rodzenie się wszystkich rzeczy — a w końcu uformować Złoty Eliksir.

Konstrukcja wewnętrzna tygla alchemicznego jest kunsztowna. W jego wnętrzu znajdują się Boska Komnata (神室, shenshi), czyli główna przestrzeń, w której prowadzi się alchemię, oraz Złoty Zarodek (金胎, jintai) — zalążek eliksiru. Ich układ łączy się krętymi drogami. Na zewnątrz tygla umieszczono mechanizm zawiasowy, a całość jest szczelnie zamknięta, by nie dopuścić do przeniknięcia złowrogich qi ani do ulatniania się prawdziwego Qi. Dzięki temu można odsunąć zakłócenia płynące z rozproszonego umysłu i nie trzeba podejmować nadmiernego wysiłku.

Choć szczelna osłona sprawia, że Shen i Qi wypełniają tygiel, trzeba jeszcze regulować wzajemne oddziaływanie dwóch rodzajów qi, Yin i Yang. Kluczowe jest nieprzerwane podtrzymywanie ognia — czyli kontrolowanie jego mocy podczas alchemicznego procesu — aby zatrzymać prawdziwą Jing i pobudzić jej przemianę. Jeśli ogień będzie regulowany niewłaściwie, prawdziwa Jing może się rozproszyć, nawet gdy znajduje się w tyglu. Powodzenie zależy od precyzyjnego równoważenia Wody i Ognia, czyli Yin i Yang, oraz od wytrwałości. Zasady obiegu prawdziwego Qi są zatem ściśle powiązane z funkcjonowaniem ludzkiego ciała.

(Rozdział dwudziesty siódmy: analiza błędnych metod kultywowania)

Do błędnych metod kultywowania należą nadmierne kierowanie uwagi do wewnątrz i wizualizacje, które mnożą rozproszone myśli; celowe naśladowanie kroków gwiazd; a także sztywne przestrzeganie dni i godzin cyklu Liujia (六甲, liujia) przy wyborze terminu praktyki. Niektórzy posługują się też złowrogimi metodami, by tłumić Yang. Mętne qi plącze się wtedy i zakłóca Dantian, podczas ćwiczeń oddechowych wnika zewnętrzny zły wpływ, a praktykujący nie śpią i nie odpoczywają dniem ani nocą. W rezultacie ciało stopniowo słabnie, umysł staje się zamroczony, a meridiany burzą się jak wrząca woda.

Inni usypują kopce ziemi i wznoszą ołtarze, na których odprawiają rytuały dniem i nocą, przywołując zjawy. Cieszą się z odczuć i znaków pojawiających się we śnie, sądząc, że zapewni im to długie życie. Nie wiedzą, że w ten sposób sprowadzają na siebie przedwczesną śmierć. Takie działania, sprzeczne z naturą, całkowicie oddalają od właściwej Drogi Huangdi i Laozi oraz stoją w sprzeczności z prawami niebiańskiej krainy nieśmiertelnych.

Mistrz Wei Boyang wskazuje, że ludzie, nie rozumiejąc podstaw Wielkiej Drogi, schodzą na boczne ścieżki i popadają w błędy. Należą do nich praktyki dla początkujących, takie jak chodzenie według rytualnych wzorów i kroków gwiazd, wybieranie pomyślnych dni na ćwiczenia, a także techniki sypialniane oraz metody kierowania Qi połączone z wstrzymywaniem oddechu. Prowadzą one do zaburzenia przepływu qi i uszkodzenia ducha. Yang Shen opuszcza ciało, a mroczne, złowrogie wpływy przenikają do narządów wewnętrznych. Siedem Po (七魄, qipo), czyli mętne i yinowe qi ludzkiego ciała, błąka się jak wędrujący trup; Trzy Robaki (三尸虫, sanshichong), rozumiane jako złowrogie qi wewnątrz ciała, sieją zamęt w oczach. Meridiany ulegają zaburzeniu, a Dantian rozpada się. Człowiek, który pragnął długiego życia, sam niszczy własną egzystencję. Jak może w ten sposób osiągnąć stan czystości i spokoju?

Niektórzy wznoszą ołtarze i oddają cześć duchom w ramach niedozwolonych kultów, łudząc się, że spotkają nieśmiertelnych i osiągną Dao. W rezultacie przyciągają zjawy, które ich nękają. Spodziewają się długiego życia, a tymczasem przyspieszają własną śmierć, aż ich rozkładające się ciała pozostają odsłonięte na pustkowiu. Działania te, sprzeczne z Niebiańską Drogą, dzielą od właściwej Drogi Huangdi i Laozi bezkresne odległości. Przestrogi z przeszłości są liczne — należy wyciągnąć z nich naukę.

Ten fragment omawia potrzebę przestrzegania prawowitej metody kultywacji i unikania błędnych, pobocznych dróg. Wskazuje, że niektórzy adepci doświadczają wewnętrznego zamętu Jing (esencji) i Qi (energii witalnej), a także wizji i sennych omamów, po czym błędnie uznają, że osiągną nieśmiertelność. W rzeczywistości takie praktyki są sprzeczne z naturalnym porządkiem. Wei Boyang, zwany Wei Gongiem, przestrzega przed naśladowaniem tych pobocznych dróg i zaleca bezpośrednią praktykę właściwej Drogi.

Prawdziwa droga do długowieczności polega na przyjęciu „Złotego Eliksiru z płynnego złota” — wyższej klasy specyfiku w taoistycznej alchemii. Ma on przywracać młodość: białe włosy znów stają się czarne, starzec odzyskuje siły z młodych lat, a staruszka przemienia się w młodą kobietę. Ostatecznie adept staje się „Prawdziwym Człowiekiem”, czyli osobą, która osiągnęła Dao. Jing „Żółtego Dworu” również wspomina, że wytwarzanie „Eliksiru Ośmiu Klejnotów po Dziewięciu Przemianach” i przyswajanie esencji Słońca i Księżyca może opóźniać starzenie. Jest to najwyższa metoda prowadząca do wniebowstąpienia za dnia i nieśmiertelności.

Rozdział dwudziesty ósmy wyjaśnia dalej, że osoby rozumiejące te zasady powinny pilnie praktykować dniem i nocą. Po trzech latach przyjmowania eliksiru mają stać się odporne na wodę i ogień oraz swobodnie przemieszczać się między miejscami. Po osiągnięciu powodzenia w praktyce należy gromadzić ukryte zasługi i czekać na właściwą chwilę. Wówczas bóg Taiyi, jedno z głównych bóstw taoizmu, wezwie adepta do Zhongzhou, krainy zamieszkanej przez nieśmiertelnych. Ostatecznie adept zostanie wpisany do rejestru nieśmiertelnych i wzniesie się, by stać się nieśmiertelnym. Tekst podkreśla, że Taiyi jest zwierzchnikiem alchemii, a Zhongzhou oznacza Shenzhou, czyli Chiny. Zgodnie z tym wyjaśnieniem adept powinien najpierw gromadzić zasługi w świecie ludzi, aby uzyskać prawo do wniebowstąpienia.

Rozdział dwudziesty dziewiąty omawia, jak w procesie alchemicznego wypalania kontrolować ogień i jego właściwy moment działania. Zmiany tego procesu objaśniono za pomocą heksagramów z Księgi Przemian (Yijing). Półksiężyc — nazwa odnosząca się do pieca alchemicznego o kształcie półksiężyca — przypomina Dinglu, czyli naczynie alchemiczne. Biały Tygrys, symbol ołowiu, jest kluczowy w procesie wypalania, a rtęć przypomina płynne perły. Towarzyszy jej Błękitny Smok, symbol rtęci. Połączenie Wschodu, czyli Błękitnego Smoka, z Zachodem, czyli Białym Tygrysem, przypomina wzajemne przyciąganie się hun i po.

Księżyc w pierwszej kwadrze, siódmego i ósmego dnia miesiąca księżycowego, odpowiada liczbie osiem heksagramu Dui. Księżyc w ostatniej kwadrze, dwudziestego drugiego i dwudziestego trzeciego dnia, odpowiada liczbie osiem heksagramu Gen. Dwie ósemki dają szesnaście, czyli wagę jednego jina, na który w dawnym systemie przypadało szesnaście liangów. Liczba ta nawiązuje do 384 linii heksagramów z Księgi Przemian i wskazuje, że ogień trzeba dawkować z taką precyzją, z jaką zmieniają się linie heksagramów. Podczas alchemicznego wypalania należy kierować się ich prawidłowością i obserwować, jak Yin i Yang słabną oraz wzrastają — jak w heksagramach Pi i Tai. Dinglu ma kształt odwróconego księżyca. Złoty Tygrys, symbol ołowiu, jest w nim kluczowy dla krążenia substancji alchemicznych. Czerwony Hg, czyli czerwona rtęć, oraz Błękitny Smok, symbol rtęci, pod wpływem ognia bing-ding z Południa są poruszane przez Czerwonego Ptaka, symbol ognia, który kieruje je ku Złotemu Zarodkowi, produktowi alchemicznego procesu.

Hun i po oznaczają tu duszę hun Błękitnego Smoka ze Wschodu oraz duszę po Białego Tygrysa z Zachodu. Po osiem dni księżyca w pierwszej i ostatniej kwadrze daje łącznie szesnaście dni, co odpowiada wadze jednego jina podzielonego na 384 zhu, dawne jednostki wagi. Odpowiada to okresowi w miesiącu, gdy Yin i Yang są w równowadze. W ten sposób powstaje kształt Qian-Kun, czyli Yin-Yang, zgodny z cyklem jednego obiegu ciał niebieskich.

Rozdział trzydziesty opisuje przemiany metalu w potężnym ogniu. Prawdziwe złoto wrzucone w gwałtowny płomień nie traci ani barwy, ani blasku. Tak jak od początku świata Słońce i Księżyc nieustannie świecą, tak prawdziwe złoto nigdy nie traci na wadze. Kształt Słońca i Księżyca pozostaje niezmienny, a samo złoto rodzi się z Księżyca i pierwszego dnia każdego miesiąca przyjmuje energię Słońca. Ostatecznie powraca do swojego źródła: pod koniec miesiąca światło Słońca i Księżyca otula je, ukrywając jego kształt, po czym zapada ono w pustkę. Wówczas złoto odzyskuje swoją naturę i rozbłyska w Dinglu.

Wśród zależności Pięciu Faz ogień pokonuje Metal, lecz Metal poddany działaniu ognia może stać się użyteczny — żaden z nich nie doznaje przy tym uszczerbku. Dlatego Złoty Zarodek nie rozprasza się w Dinglu, lecz staje się jeszcze jaśniejszy. Odkąd ustanowiono Dinglu Qian-Kun, stale napływają do niego esencje Słońca i Księżyca; wzajemnie się wzmacniają i obie stają się coraz czystsze. Złoto zachowuje swoją pierwotną wagę, a Słońce i Księżyc wciąż krążą wokół niego i je oświetlają. Mówi się, że złoto rodzi się z Księżyca, ponieważ jest esencją Yin i znajduje się na Zachodzie, któremu w Pięciu Fazach odpowiada Metal. Pierwszego dnia miesiąca Księżyc przyjmuje energię Słońca i w ten sposób rodzi złoto. Powrót złota do matki oznacza, że gdy Księżyc krąży, złoto powraca do Wody — Metal rodzi Wodę. Pod koniec miesiąca, gdy energia Yang zanika, złoto i woda otulają się nawzajem, ukrywają swój kształt i zapadają w pustkę. Koniec miesiąca symbolizuje koniec roku, a jego początek — początek roku. Złoto i woda przybierają trwałą postać i pozostają w komnacie Dinglu.

Fragment ten mówi o tym, jak w alchemii pięć Faz Yin-Yang wzajemnie się wspiera i przezwycięża. Liczba przypisana Zi (Wodzie) to jeden, a liczba Wu (Ogniowi) — dwa; razem dają trzy. Liczba przypisana Wu i Ji (Ziemi) to pięć. Trzy i pięć sumują się do ośmiu — taki sens ma zdanie: „Trzy i pięć pozostają w harmonii, a osiem minerałów wyznacza właściwy porządek”.

Podczas alchemicznego procesu jest tak, jakby Zielony Smok (Drewno) i Biały Tygrys (Metal) odpowiadały sobie nawzajem, a ich oddechy łączyły się niczym w zbliżeniu małżonków. Żółta Ziemia jest ojcem Metalu, a Płynna Perła (rtęć) — matką Wody. Ziemia potrafi poskromić rtęć, by ta się nie ulotniła. Szkarłatny Ptak (Ogień) trzeba odpowiednio regulować: jeśli Wody jest zbyt wiele, Ogień gaśnie, tak jak fazy ciemnego i nowego Księżyca ostatecznie powracają do De (Cnoty/Mocy) Ziemi. Metal, Ogień i Woda łączą się, choć wszystkie trzy pochodzą z jednego źródła.

Dalsza część mówi o niezwykłych skutkach zażywania eliksiru. Nawet zwykły sezam, zwany też „wielkim zwycięstwem”, może przedłużać życie — tym bardziej Złoty Płynny Eliksir Powrotu. Prawdziwy Złoty Eliksir nigdy nie ulega rozkładowi, ponieważ jest źródłem pierwotnego Qi Nieba i Ziemi. „Księga o Dao i De” mówi: „Bez imienia jest początkiem Nieba i Ziemi”. Złoty Eliksir uobecnia właśnie tę pierwotną energię.

Po zażyciu Złotego Eliksiru złoty piasek dociera do pięciu narządów i sześciu wnętrzności, a następnie rozchodzi się po całym ciele niczym wiatr i deszcz. Człowiek odzyskuje promienny wygląd, siwe włosy znów stają się czarne, utracone zęby odrastają, starzec odzyskuje siły młodzieńca, a starsza kobieta staje się dziewczyną. W ten sposób można uwolnić się od ziemskich cierpień i stać się Prawdziwym Człowiekiem.

Ten fragment omawia podstawowe zasady alchemii i prawa natury. Na początku wskazuje, że niebo, ziemia i wszystkie rzeczy wyłoniły się z pierwotnego „jednego Qi” (energii witalnej). Prawdziwe złoto — czyli metaliczna esencja używana w alchemii — jest jak matka zdolna zrodzić złoty piasek, z którego można sporządzić Eliksir Powrotu (lek zapewniający nieśmiertelność). Element Ziemi przenika przemiany zachodzące w czterech porach roku i pozostaje kluczowy na każdym etapie alchemicznego procesu. Wei Boyang, zwany Mistrzem Wei, przekazuje potomnym, że zażycie tego eliksiru przynosi niezwykłe skutki. W odróżnieniu od zwykłych leków jego moc szybko rozchodzi się po całym ciele, przywracając młodość, czerniąc siwe włosy, odtwarzając zęby i zapewniając długowieczność.

Trzydziesty trzeci rozdział wyjaśnia za pomocą kilku porównań, że alchemia musi podążać za prawami natury. Biel ołowiowa po podgrzaniu znów staje się ołowiem, śnieg i lód pod wpływem ciepła topnieją i zmieniają się w wodę, a złoty piasek i rtęć mają tę samą istotę. Aby sporządzić eliksir nieśmiertelności, trzeba używać materiałów o zgodnej naturze — tak jak do uprawy zboża potrzebne jest proso, a do wyklucia kurczęcia jajko. Rzeczy różnego rodzaju nie mogą przemieniać się jedne w drugie: jaskółki i wróble nie wydadzą feniksa, lis ani zając nie spłodzą konia, woda płynie w dół, a ogień wznosi się ku górze. Tak właśnie działają prawa natury.

Trzydziesty czwarty rozdział podkreśla, że alchemia musi opierać się na zasadzie „podobne rodzi podobne”. Prawdziwe złoto stanowi podstawę eliksiru i może zrodzić złoty piasek oraz rtęć, czyli materiały używane w alchemii. Tak jak do uprawy roślin potrzebne jest ziarno, a z jajka wykluwa się kurczę, tak i tutaj obowiązują prawa natury. Posługiwanie się materiałami, które do siebie nie pasują — metalami i kamieniami, roślinami, szronem czy rosą — prowadzi do niepowodzenia. Woda z natury spływa w dół, a ogień z natury unosi się w górę. Alchemik musi respektować te właściwości, by skutecznie sporządzić eliksir nieśmiertelności.

Na koniec tekst zauważa, że choć na świecie jest wielu ludzi poszukujących Drogi (Dao), niewielu naprawdę rozumie prawa natury. Sugeruje tym samym, że praktyka kultywowania Drogi i alchemii wymaga właściwego rozpoznania oraz przestrzegania tych podstawowych zasad.

Na świecie żyje wielu uczonych o rozległej wiedzy. Choć obdarzeni są wielkim talentem, bez wskazówek prawdziwego mistrza na próżno trwonią siły i pieniądze. Potrafią jedynie sztywno powtarzać treść ksiąg i na własną rękę, kierując się wyobraźnią, prowadzić praktyki. Niektórzy bez namysłu eksperymentują z takimi minerałami jak kamień qiang, mika, arsenolit, magnetyt i siarka, mieszają je z ziemią z Yuzhang (dzisiejsze Jiangxi), a nawet dodają miedź z Pięciu Kamieni jako składnik pomocniczy. Nie wiedzą, że surowce o sprzecznych właściwościach nie mogą się połączyć. Tysiące prób z góry skazane są na niepowodzenie: ci, którzy chcą wykazać się sprytem, tylko odsłaniają własną nierozwagę. Na próżno liczyć na szczęśliwy traf — prawdę w tej sprawie rozumieją jedynie mędrcy. Wielu ludzi szuka Dao od młodości aż po sędziwą starość, lecz po drodze zaczyna wątpić, odwraca się od właściwej drogi i zbacza na manowce. To tak, jakby patrzeć na niebo przez bambusową rurkę: wąskie pole widzenia nie pozwala przewidzieć tego, co nadejdzie.

Prawdziwy Mistrz Wei Boyang wskazuje, że uczeni ci, choć z zapałem oddają się praktykowaniu Dao, bez przewodnictwa prawdziwego mistrza potrafią jedynie powtarzać teksty i trwonić pieniądze na sporządzanie rozmaitych eliksirów, w nadziei na osiągnięcie nieśmiertelności. Przez całe życie pozostają zaślepieni; jak ktoś, kto przez rurkę podgląda lamparta, schodzą na błędną drogę i skazani są na kolejne porażki. Zasada, wedle której substancje o odmiennych właściwościach nie mogą się połączyć, została już wyjaśniona w komentarzu do wcześniejszego fragmentu.

Rozdział trzydziesty piąty przedstawia wzór najwyższego mędrca. Największym z nich był Fuxi, który jako pierwszy nakreślił Bagua (Osiem Trygramów), by naśladować Niebo i Ziemię. Król Wen z dynastii Zhou, wzór władcy, objaśnił zasady Yijing za pomocą tekstów o trygramach i liniach. Konfucjusz, wybitny wśród mędrców, uzupełnił te objaśnienia za pomocą Dziesięciu Skrzydeł. Ci trzej mędrcy, obdarzeni wyjątkowymi zdolnościami, pojawili się kolejno po sobie. Żyli w różnych czasach i dokonali różnych rzeczy, lecz ich zasługi były równie wielkie. Stworzone przez nich klasyczne dzieła należą do jednej tradycji i pozwalają precyzyjnie obliczać miary oraz ruchy wszystkiego, co istnieje między Niebem a Ziemią. To, co ma postać, łatwo oszacować; bezpostaciowe znaki trudno przewidzieć. Pozostawione przez mędrców Yijing, Księga pieśni i Księga dokumentów stały się wzorem dla późniejszych pokoleń.

Prawdziwy Mistrz Wei wysławia niezwykłe zdolności Fuxiego, króla Wena i Konfucjusza, z których każdy ukazał mądrość na swój sposób. Fuxi rozwinął naukę Yijing, przenikając zasady rządzące Niebem, Ziemią i wszystkimi rzeczami; król Wen ujawnił za pomocą trygramów i linii znaki pomyślności oraz nieszczęścia; Konfucjusz uporządkował Księgę pieśni i Księgę dokumentów, ustanawiając zasady ludzkich relacji. Mędrcy potrafili precyzyjnie obliczać ruch gwiazd i wywodzić zmiany zachodzące w świecie. Nawet bezmiar Nieba i Ziemi podlega prawom rozkwitu i upadku; Yin-Yang (yin-yang), choć zdaje się nieuchwytne, zawiera określony porządek ruchu i przemian. Dlatego mędrcy wzorowali się na tych prawach: Qian i Kun, trygramy Nieba i Ziemi, symbolizują tygiel alchemiczny, a dwie energie Yin i Yang obejmują wszystkie istoty. Obserwując cień rzucany przez słońce, wyznaczali pory, a prawdziwe Qi (energia witalna) krążyło w sześciu pustkach — górze, dole i czterech stronach świata.

Uwaga: „sześć pustek” oznacza sześć kierunków: górę, dół i cztery strony świata. W alchemii wewnętrznej symbolizują one obieg Qi po całym ciele. „Objąć jedną energię” oznacza skupić ducha i zgromadzić Qi — jest to podstawowa zasada praktyki.

Niebo i Ziemia rodzą wszystkie rzeczy. Łatwo pojąć kształty, które można zobaczyć i dotknąć, lecz trudno zgłębić niewidzialne i bezpostaciowe przemiany Yin-Yang. Gdyby Fuxi, król Wen i Konfucjusz — trzej mędrcy — nie wywiedli zasad Nieba za pomocą Księgi Przemian (Yijing), jak ludzie mogliby zrozumieć tajemnicę wzajemnego wspierania się Wody i Ognia, czyli harmonii Yin-Yang? A gdyby mędrcy kolejnych pokoleń nie pozostawili pism, które służą za wskazówki, skąd adepci mieliby poznać metody ujarzmiania Smoka i Tygrysa, czyli dwóch rodzajów Qi Yin i Yang w ciele?

Zwykli ludzie nie mają z natury zdolności przewidywania przyszłości, mogą jednak osiągnąć zrozumienie dzięki studiowaniu klasycznych pism. To tak, jak odsłonić zasłonę, by zobaczyć rzeczy wyraźnie, albo wejść na wysokie miejsce, by spojrzeć w dal. Mądrość mędrców wydaje się nieosiągalna, lecz można ją pojąć dzięki Księdze Przemian. Poniżej krótko objaśnię treść „Zapisów o Ogniu”.

„Zapisy o Ogniu” składają się z sześciuset części. Choć dzieło jest obszerne, jego główna myśl pozostaje jednolita. Tekst z powagą wykłada zasady kultywacji, lecz ludzie często nie chcą dociekać ich źródeł. Yin i Yang są dwiema stronami jednej całości. Ośmielam się objaśnić te sprawy osobom, które są na to gotowe, ale jakże mógłbym bez wahania spisywać taką naukę? Milczenie mogłoby sprawić, że Dao zostanie zapomniane, zapisanie wszystkiego zaś groziłoby ujawnieniem tajemnic Nieba. Długo się wahałem i wzdychałem, aż w końcu postanowiłem zwięźle przedstawić główne zasady. Szczegóły trzeba przekazywać ustnie.

Sześćset części odpowiada w istocie łącznej liczbie okresów ognia, wyliczonej na podstawie ruchu gwiazd w cyklu niebiańskim. Poranek i wieczór odpowiadają po jednemu heksagramowi, a kolejność sześciuset części w pełni podąża za prawami ruchu Nieba i Ziemi. Dlatego zasady przemian w roku, miesiącu, dniu i godzinie są ze sobą powiązane. Wei Boyang, autor „Paktu na temat Dao i Przemian” („Zhouyi Cantong Qi”), nie śmiał milczeć i w ten sposób zasłaniać Dao, ale nie odważył się też zapisać wszystkiego, by nie wyjawić tajemnicy Nieba. Ograniczył się więc do zarysu najważniejszych zagadnień; pozostałe subtelności wymagają ustnego przekazu od mistrza.

Złoto — czyli ołów — służy za groblę, dzięki której woda, czyli rtęć, może płynąć bez przeszkód. Należy użyć piętnastu części złota i takiej samej ilości wody. Przy piecu alchemicznym trzeba dokładnie odważyć składniki; wody może być o pięć części więcej. Dwie części pełnią rolę prawdziwego złota, czyli istoty eliksiru, i powinny zachować swoją pierwotną wagę. Trzeciej części nie wkłada się bezpośrednio do ognia, lecz pozwala jej współdziałać z dwiema poprzednimi. Gdy trzy substancje się połączą, zachodzi cudowna przemiana. U dołu unosi się czyste Yang; najpierw wszystko przechodzi w stan płynny, potem krzepnie, a powstały produkt nazywa się „Żółtym Wozem”. Jeśli błąd w postępowaniu zniszczy eliksir, cała wcześniejsza praca pójdzie na marne, a adept może utracić siły życiowe. Wówczas pozostanie jedynie popielaty osad.

Matka Złota — czyli ołów — zajmuje środek tygla. Niczym tama reguluje przepływ rtęci, pozwalając Złotu i Wodzie współistnieć w harmonii. Wraz ze zmianą pór dnia Złoto i Woda osobno przyswajają esencję Nieba i Ziemi, aż w końcu doskonale stapiają się w jedno.

Ten fragment omawia kluczowe etapy i zasady dawnej alchemii. Na początku wspomina o „matce złotego piasku”, podstawowym materiale alchemicznym, który nie ulega zużyciu podczas obróbki i jest cenny niczym złoto. „Prawdziwa Ziemia”, czyli specjalny rodzaj ziemi używany w alchemii, nie bierze udziału w przemianie. Złoto, ogień i drewno pod wpływem wody i ognia trafiają do naczynia alchemicznego; ich właściwości łączą się i wywołują niezwykłą przemianę.

Materiały alchemiczne najpierw pochłaniają esencję Słońca i przybierają postać płynną, po czym krzepną, tworząc „Żółty Wóz” — substancję na wstępnym etapie przemiany. Dzięki obiegowi w cyklu niebiańskim oraz działaniu Yin-Yang i Pięciu Faz (Drewno, Ogień, Ziemia, Metal, Woda) materia wraca ostatecznie do „Pałacu Środkowego”, czyli centrum pieca alchemicznego. Jest to przejaw Cnoty Ziemi przypisywanej Żółtemu Cesarzowi. Gdy alchemia się powiedzie, materia staje się tak subtelna i przejrzysta jak pył widziany przez okno.

Rozdział trzydziesty ósmy opisuje konkretne czynności alchemiczne. Składniki należy rozgnieść, wymieszać i umieścić w „Czerwonej Bramie”, specjalnej części pieca, a następnie szczelnie zamknąć. Ogrzewanie od dołu powinno trwać nieprzerwanie dniem i nocą: najpierw stosuje się łagodny ogień, a na końcu silny. Trzeba uważnie śledzić zmiany temperatury przez dwanaście cykli odpowiadających porom roku. Gdy tchnienie niemal się wyczerpie, materia przybierze fioletową barwę i ostatecznie powstanie „Eliksir Powrotu”, najcenniejszy z eliksirów. Wystarczy zażyć odrobinę — miarę zwaną daogui, niezwykle małą w dawnych czasach — by wywołać cudowne skutki.

Rozdział trzydziesty dziewiąty wyjaśnia zasady obiegu Pięciu Faz. Woda może poskromić ogień, tak jak Księżyc przesłania blask Słońca. Starcie wody i ognia przypada zazwyczaj na czas nowiu i końca miesiąca księżycowego. Gdy woda przybiera na sile, tłumi Yang; gdy ogień słabnie, dzień pogrąża się w mroku. Wzajemne narastanie i ustępowanie Yin i Yang jest prawem natury. Pięć Faz to w swojej istocie bezkształtne Qi, którego trudno opisać słowami, lecz znajomość ogólnych praw rządzących ruchem Nieba i Ziemi pozwala zrozumieć ich zastosowanie w tyglu alchemicznym. Kiedy Yin i Yang się łączą, ogień wznosi się, a woda opada. Woda pobudza wówczas słabnący ogień, a wtedy zaczyna ujawniać się „Dusza Słońca”, czyli energia Yang.

Ten fragment objaśnia zasadę wzajemnego rodzenia się Yin i Yang (陰陽) w alchemii. Księżyc przechodzi od mrocznego księżycowego aspektu (Yin) w dniu nowiu, czyli pierwszego dnia miesiąca, do wzajemnego przemieniania się aspektów męskiego i żeńskiego (Yin i Yang) pod koniec miesiąca. Przypomina to wzajemne powstawanie cynobru (Yang) i rtęci (Yin) w alchemii. Jest to naturalne prawo Nieba i Ziemi, dzięki któremu Droga alchemii staje się jasna.

Rozdział czterdziesty omawia rolę „nazwy”: nazwy służą określaniu istoty rzeczy, a znaki pisma wyrażają ich naturę. Gdy metal, symbolizujący uczucie, powraca do swojej natury, można go nazwać „zwróconym Eliksirem” — środkiem alchemicznym, który powraca do źródła. Autor nie śmie wypowiadać się zuchwale; naśladuje jedynie pisma dawnych mędrców. Przywołuje Jing (klasykę) „Księga Smoka i Tygrysa” (Longhu jing), żółtego cesarza, który wytwarzał Złoty Kwiat (Złoty Eliksir), króla Huainanu, który sporządzał kamień jesienny, oraz Wang Yanga, który dodawał żółte kiełki — surowiec alchemiczny. Ci mędrcy potrafili wytrwać w praktyce, podczas gdy ludzie niegodni nie byli w stanie jej osiągnąć. Droga kultywowania jest taka sama w starożytności i dziś.

Metal symbolizuje uczucie, a woda — naturę. Metal może wytworzyć rtęć, co oznacza powrót uczucia do natury. Sam metal wywodzi się z wody, która jest jego matką, a woda powstaje z metalu, który jest jej matką. Stąd nazwa „zwrócony Eliksir”. Przypomina to opisaną wcześniej relację: „matka ukrywa się w łonie dziecka, a dziecko spoczywa w jej wnętrzu”. To, co opisał autor Wei Boyang (Mistrz Wei), nie jest zmyśleniem: wyjaśnia on tę naukę, odwołując się do heksagramów z Jing (klasyki) „Księga Przemian” oraz do starożytnej „Księgi Smoka i Tygrysa”. Chwali też dawnych mędrców — Żółtego Cesarza, króla Huainanu i Wang Yanga — za wytrwałość w praktyce. Droga kultywowania dawniej i dziś ma jedno źródło; nie mogą jej osiągnąć ludzie niegodni. Dlatego autor zachęca potomnych, by rozważali ją uważnie. Najważniejsze wskazówki zostały wyłożone jasno i są prawdziwe.