《列子》

Liezi, een van de belangrijkste vertegenwoordigers van het taoïsme, leefde veertig jaar in teruggetrokkenheid in Putian in de staat Zheng, zonder dat iemand zijn ware spirituele niveau begreep. Zelfs de vorst en hoge ambtenaren zagen hem slechts als een gewone burger.

Toen Zheng getroffen werd door een hongersnood, besloot Liezi naar de staat Wei te vertrekken. Voor zijn vertrek vroegen zijn leerlingen: "Meester, we weten niet wanneer u terug zult keren. Durven we u vragen of u nog laatste onderricht voor ons heeft? Heeft u niet de lessen gehoord van uw leraar Huqiu Zilin?"

Liezi glimlachte en antwoordde: "Wat heeft meester Huqi dan gezegd?" Hoewel hij dit zei, deelde hij toch dezelfde wijsheid die hij eerder aan Bohun Maoren had onderwezen:

"In alle dingen bestaat een eeuwig niet-voortbrengend beginsel (Dao), en een eeuwig onveranderlijke wetmatigheid. Juist dit niet-voortbrengende beginsel brengt alle dingen voort, en deze onveranderlijke wetmatigheid drijft alle verandering aan. Concrete dingen kunnen niet anders dan ontstaan en transformeren, daarom is de wereld voortdurend in een staat van wording en verandering. Deze transformatie vindt onophoudelijk plaats - het afnemen en toenemen van Yin-Yang, de opeenvolging van de seizoenen, dit alles volgt dit principe."

"Het niet-voortbrengende beginsel lijkt onafhankelijk en onveranderlijk (yi du), terwijl de onveranderlijke wetmatigheid zich in eindeloze cycli herhaalt. Deze cyclus kent geen einde, en dit onafhankelijk bestaande Dao is oneindig."

Tenslotte citeerde Liezi uit het "Boek van de Gele Keizer" ter verduidelijking: "De mysterieuze werking van de leegte vergaat nooit, dit is de allerhoogste moederschoot (xuan pin). De poort van deze moederschoot is de oorsprong van hemel en aarde. Het bestaat tussen zijn en niet-zijn in, maar zijn werking put nooit uit."

(Dit dialoogfragment tussen Liezi en zijn leerlingen onthult een kernidee van het taoïsme: achter de fenomenale wereld schuilt het eeuwige, onveranderlijke beginsel "Dao", dat hoewel onzichtbaar alle dingen voortbrengt. De "mysterieuze moederschoot" symboliseert hoe Dao als een moeder alle dingen baart, terwijl "valleigeest" de schijnbare leegte benadrukt die toch wonderbaarlijke effecten voortbrengt.)

De oorsprong die alle dingen schept (de Dao) wordt zelf niet geboren, en de Dao die alle dingen transformeert verandert zelf niet. Alle dingen ontstaan en veranderen spontaan, nemen natuurlijk vorm en kleur aan, verwerven van nature wijsheid en kracht, en vergaan en worden herboren op natuurlijke wijze. Het is onjuist om te beweren dat er iets bestaat wat deze transformaties van ontstaan en vergaan, vorm en kleur, wijsheid en kracht beheerst.

Liezi (een klassieke taoïstische wijze) zegt: De oude wijzen begrepen de wetten van hemel en aarde door middel van de twee energieën van Yin en Yang. Alle gemanifesteerde dingen ontstaan uit het vormloze - maar waar komen dan hemel en aarde zelf vandaan? Daarom wordt de evolutie van het universum verdeeld in vier fasen: Taiyi (de toestand waarin Qi volledig afwezig is), Taichu (de toestand waarin Qi net begint te ontkiemen), Taishi (de toestand waarin vormen beginnen te verschijnen), en Taisu (de toestand waarin de materiële basis begint te ontstaan).

Wanneer Qi, vorm en substantie alle drie aanwezig zijn maar nog niet gescheiden, wordt deze toestand "Hunlun" (chaotische eenheid) genoemd. Met Hunlun bedoelen we dat alle dingen nog vermengd zijn en niet gescheiden. Deze toestand kan niet worden gezien, niet worden gehoord, en niet worden aangeraakt - daarom wordt het "Yi" genoemd (de bron van transformatie). Yi heeft geen concrete vorm; door transformatie wordt het "Eén" (het verenigde beginsel), het "Eén" transformeert in "Zeven", en "Zeven" transformeert weer in "Negen". "Negen" is de ultieme toestand van Qi's transformatie, waarna het weer terugkeert naar "Eén". "Eén" is het beginpunt van vormtransformatie. Hierin stijgt het heldere en lichte Qi op om hemel te worden, terwijl het troebele en zware Qi neerdaalt om aarde te vormen.

Liezi, een belangrijke vertegenwoordiger van het taoïsme, stelt: "De harmonieuze vermenging van Yin-Yang energieën tussen hemel en aarde vormt de mens. Zo bevatten hemel en aarde de essentiële Jing (essentie) waaruit alle dingen ontstaan en groeien."

Hij vervolgt: "De hemel bezit geen perfecte functie, de wijze geen alomvattende bekwaamheid, en de tienduizend dingen geen absolute nut. Want de primaire taak van de hemel is scheppen en alles overkoepelen, de aarde is bestemd om tastbare vormen te dragen, de wijze om mensen te onderrichten, en de tienduizend dingen om hun eigen plaats in te nemen."

Hieruit blijkt dat de hemel tekortkomingen heeft, de aarde specifieke vaardigheden, de wijze beperkingen kent, en de tienduizend dingen onderling verbonden zijn. Waarom? Omdat de scheppende hemel niet tevens alles kan dragen, de dragende aarde niet kan onderrichten, de onderrichtende wijze niet tegen de aard der dingen in kan gaan, en de tienduizend dingen hun eigen positie niet kunnen overstijgen.

Zo volgt de Dao (de Weg) van hemel en aarde slechts Yin of Yang; de onderrichting van de wijze enkel menselijkheid of rechtvaardigheid; de aard der dingen alleen zachtheid of hardheid. Dit toont hoe alles zijn eigen natuur volgt zonder zijn grenzen te overschrijden.

Daarom: waar leven is, is er iets dat leven schept; waar vorm is, is vormgevende kracht; waar geluid is, is een bron van klank; waar kleur is, is een manifestatie daarvan; waar smaak is, is een oorsprong ervan. Het geschapene zal vergaan, maar de scheppende kracht is eindeloos; vormen zijn tastbaar, maar hun bron is vormloos; geluiden zijn hoorbaar, maar hun oorsprong is stilte.

Wat onze ogen kunnen waarnemen aan kleuren is inderdaad helder en duidelijk, maar de essentie die kleuren tot kleuren maakt (verwijzend naar de Dao) manifesteert zich nooit. Wat onze tong kan proeven aan smaken is concreet, maar de oorsprong die smaken tot smaken maakt (verwijzend naar de Dao) openbaart zich nooit. Dit zijn allemaal werkingen van Wuwei (niet-handelen, een kernconcept in het taoïsme).

De Grote Dao kan zowel Yin- als Yang-eigenschappen tonen, zacht maar ook hard, kortstondig maar ook langdurig, rond maar ook hoekig, leven schenken maar ook de dood brengen, heet maar ook koel, opstijgend maar ook neerdalend, de 'gong'-toon maar ook de 'shang'-toon voortbrengen (twee tonen uit de oude Chinese pentatonische toonladder), verschijnen maar ook verdwijnen, diepzwart maar ook heldergeel tonen, zoet maar ook bitter, ranzig maar ook geurig.

De Dao lijkt geen specifiek waarnemingsvermogen te hebben, lijkt geen concrete werking te bezitten, maar in werkelijkheid weet zij alles en vermag zij alles.

Toen Liezi (een prominente taoïstische figuur) op weg was naar Wei, stopte hij om te eten langs de weg. Zijn metgezellen ontdekten een schedel van honderd jaar oud. Liezi verwijderde het onkruid eromheen, wees ernaar en zei tegen zijn leerling Baifeng: "Alleen ik en deze schedel begrijpen werkelijk de staat van nooit geboren zijn en nooit gestorven zijn. Is het juist dat mensen excessief streven naar levensverlenging? En is het gepast om mateloos genot na te jagen?"

De mysteriën van het ontstaan der dingen zijn als volgt: kikkerdril kan veranderen in kwarteleieren, in water transformeert het tot waterplanten, op de grens van water en aarde wordt het tot mos. Wat op heuvels groeit verandert in weegbree, weegbree vermengd met humus wordt tot vogelpootgras. De wortels van vogelpootgras worden tot larven van gouden torren, de bladeren tot vlinders. De uitgekomen vlinders worden kleine insecten die onder de haard leven, met een uiterlijk als afgeworpen huid.

Deze passage beschrijft een reeks wonderbaarlijke transformaties tussen levensvormen, die de unieke taoïstische visie op onderlinge veranderingen in de natuur illustreren. Er bestaat een wezen genaamd "Jianduo" dat na duizend dagen verandert in een vogel, "Ganyugu" genoemd. Het speeksel van deze vogel transformeert in "Simi", dat op zijn beurt weer het wezen "Shixiyilu" wordt. Dit ontwikkelt zich vervolgens achtereenvolgens tot "Shixihuangkuang", "Jiuyou", "Maorui", en uiteindelijk tot de worm "Fuquan".

Een schapenlever kan veranderen in de substantie "Digao", paardenbloed transformeert in "Lin", en menselijk bloed wordt tot "wildvuur". Ook vogels ondergaan onderlinge gedaantewisselingen: een sperwer verandert in een havik, de havik in een koekoek, die weer terugkeert tot sperwer. Zwaluwen transformeren in mossels, veldmuizen in kwartels, rotte pompoenen in vissen, oude prei in amarant, en oude rammen in apen. Viseieren worden insecten.

In de Dan Yuan-berg leeft een mysterieus dier genaamd "Lei" dat zichzelf kan bevruchten. De watervogel "Yi" plant zich voort door louter aanraking met de blik. Zuiver vrouwelijke groepen heten "Dayao", zuiver mannelijke "Zhi Feng". Vrouwen die naar mannen verlangen kunnen zwanger worden zonder huwelijk, mannen die naar vrouwen hunkeren kunnen kinderen verwekken zonder echtverbintenis.

Houji (stamvader van de Zhou-dynastie) ontstond uit de voetafdruk van een reus, Yiyin (beroemd minister van Shang) kwam voort uit een holle moerbeiboom. Het wezen "Juezhao" ontstaat in vochtige omgevingen, "Xiji" in wijn. Het gras "Yangxi" groeit samen met bamboe die geen scheuten draagt. Oude bamboe brengt "Qingning" voort, dat "Cheng" baart, wat weer paarden voortbrengt die op hun beurt mensen verwekken. Uiteindelijk keert de mens terug in de natuurlijke kringloop. Alle dingen ontstaan uit dit mechanisme en keren er uiteindelijk naar terug.

Het "Boek van de Gele Keizer (Huangdi)" stelt: "Bewegende vormen brengen geen nieuwe vormen voort, maar slechts schaduwen." Deze tekst verkent via bizarre transformaties de taoïstische kosmologie van "één oorsprong der dingen" en "eeuwige cycli", waarbij hij de mysterieuze verbindingen en gedaanteverwisselingen tussen levensvormen onthult.

Geluid zelf brengt geen geluid voort, maar weerklank; leegte zelf brengt geen leegte voort, maar vormt het concrete. Alle materiële dingen moeten noodzakelijkerwijs een einde kennen - zouden hemel en aarde dan ook kunnen eindigen? Hemel en aarde zullen samen met mij ten einde komen. Zal er na dit einde een nieuw begin zijn? Dit weten we niet. Het einde van de Dao (kosmische oorsprong) kende in feite nooit een begin, en haar ontwikkeling herhaalt zich nooit.

Levende wezens keren uiteindelijk terug naar de levenloze staat, vormgegeven dingen keren terug naar de vormloze staat. Wat we "levenloos" noemen was niet oorspronkelijk zonder leven, en "vormloos" betekende niet dat er nooit vorm bestond. Het bestaan van leven is van nature een wetmatigheid die noodzakelijk naar een einde leidt. Dit einde is onvermijdelijk, net zoals leven noodzakelijk geboren moet worden. Verlangen naar eeuwig leven, het uitputten van het proces van eindigen - dit is een misvatting van de natuurlijke wet.

De menselijke Shen (geest) komt uit de hemel (kosmische energie), het fysieke lichaam uit de aarde (materiële elementen). Het hemelse deel is helder en verspreidend, het aardse deel troebel en samengebald. Wanneer de Shen het lichaam verlaat en elk terugkeert naar zijn oorsprong, wordt deze toestand "gui" (geest) genoemd. "Gui" betekent terugkeer - de terugkeer naar de ware bestemming.

De Gele Keizer (door het taoïsme vereerde oervader) zei ooit: "Wanneer de Shen haar hemelse poort binnengaat en het lichaam terugkeert naar de wortels van de aarde, wat blijft er dan nog over van 'mij'?"

Het menselijk leven doorloopt vier grote transformatiefasen: de zuigelingenfase, de fase van jeugdige kracht, de ouderdom en de dood. In de zuigelingenfase is de Qi (levensenergie) geconcentreerd, de wil zuiver en één, bereikend de hoogste staat van harmonie; externe dingen kunnen hem geen schade toebrengen, en zijn De (deugd/kracht) kan niet verder worden vergroot.

Wanneer mensen jong en sterk zijn, bruisen hun Qi (levensenergie) en bloed van vitaliteit, terwijl verlangens en verstrooiende gedachten voortdurend opwellen. De constante invloed van uiterlijke zaken doet hun innerlijke De (deugd/kracht) geleidelijk afnemen. Naarmate men ouder wordt en het lichaam verzwakt, vervagen de verlangens en gedachten, en keert het lichaam terug naar rust. Uiterlijke prikkels verliezen dan hun greep op het hart. Hoewel dit niet de zuiverheid van een pasgeborene evenaart, overtreft het verre de rusteloosheid van de jeugd. Wanneer de dood intreedt, keert men volledig terug naar de oorspronkelijke stilte van het bestaan.

Toen Confucius de Tai-berg bezocht, ontmoette hij Rong Qiqi (een beroemde kluizenaar uit de Lente- en Herfstperiode) die door de velden van Cheng wandelde. Deze oude man, gekleed in een ruw hertenleren gewaad met een riem van gevlochten gras, speelde vol vreugde zijn luit en zong. Confucius vroeg verwonderd: "Waarom bent u zo gelukkig, meester?"

Rong Qiqi antwoordde: "Mijn vreugde kent drie redenen. Ten eerste schiep hemel en aarde alle dingen, maar de mens is het edelste - dat ik als mens geboren ben, is mijn eerste geluk. Ten tweede onderscheiden man en vrouw zich, waarbij de man hoger staat - dat ik als man geboren ben, is mijn tweede geluk. Ten derde sterven sommigen bij de geboorte, terwijl ik nu negentig jaar oud ben - dat is mijn derde geluk. Armoede is de natuurlijke staat van een geleerde, de dood is ieders uiteindelijke bestemming. Leven in harmonie met deze natuur en meegaand met dit lot - waarom zou ik dan treuren?"

Confucius bewonderde deze woorden en zei: "Uitstekend gesproken! Dit is inderdaad iemand die zichzelf weet te troosten."

Lin Lei, een kluizenaar van bijna honderd jaar oud, droeg midden in de vroege lente nog steeds een bontjas terwijl hij achtergebleven aren verzamelde op een verlaten akker, al zingend voortschrijdend. Toen Confucius op reis was naar het koninkrijk Wei, zag hij hem in het buitengebied en wendde zich tot zijn discipelen: "Die oude man is het waard om mee te spreken. Ga hem maar eens ondervragen."

Zi Gong, een van Confucius' leerlingen, bood zich aan. Hij haalde Lin Lei in op de akkerrand en zei met een zucht: "Voelt u zich niet enigszins beschaamd, oude meester, terwijl u al zingend aren raapt?" Lin Lei onderbrak noch zijn pas noch zijn lied. Pas na herhaaldelijk aandringen van Zi Gong keek hij op en antwoordde: "Waarom zou ik me beschaamd voelen?"

Zi Gong vroeg verbaasd: "In uw jeugd was u niet ijverig, op middelbare leeftijd streefde u niet naar vooruitgang, nu bent u oud zonder vrouw of kinderen, en uw dood nadert: wat is er dan zo vreugdevol dat u al zingend aren blijft rapen?" Lin Lei glimlachte: "De bron van mijn vreugde is iets wat iedereen bezit, maar waar anderen zich net zorgen over maken. Juist omdat ik in mijn jeugd niet ijverig was en op middelbare leeftijd niet naar roem of winst streefde, kon ik zo'n hoge leeftijd bereiken. Oud zonder de last van familie, met de dood in zicht zonder bindingen - daarom ben ik zo gelukkig."

Zi Gong drong aan: "Lang leven is ieders wens, de dood is wat men vreest. Waarom beschouwt u de dood dan als vreugde?" Lin Lei antwoordde: "Dood en leven zijn als een cyclus van heengaan en terugkeren."

(Noot: Deze dialoog illustreert de taoïstische filosofie van "volgen van de natuurlijke loop". Door niet bewust wereldse waarden na te jagen, bereikt Lin Lei innerlijke vrijheid. Hij ziet leven en dood als een natuurlijke cyclus waar men zich niet aan moet hechten - een houding van loslaten die contrasteert met het confucianistische ideaal van actieve maatschappelijke betrokkenheid.)

Wanneer iemand op deze plek sterft, hoe weten we dan zeker dat hij niet op een andere plaats herboren wordt? Hieruit begrijp ik dat leven en dood in wezen geen verschil kennen. Hoe kan ik weten dat mijn dagelijkse drukke streven naar een lang leven niet slechts een illusie is? En hoe weet ik zeker dat mijn huidige dood niet beter is dan mijn vroegere bestaan?

Zigong (een leerling van Confucius) begreep deze woorden niet goed en vertelde ze later aan Confucius. Confucius zei: "Ik wist al dat ik met deze man over de Dao (de Weg) kon spreken, en inderdaad is dat zo. Hoewel hij de principes begrijpt, heeft hij nog niet het hoogste inzicht bereikt."

Later, toen Zigong moe werd van zijn studie, zei hij tegen Confucius: "Ik zou graag willen rusten." Confucius antwoordde: "Zolang je leeft, is er geen echte rust." Zigong vroeg: "Betekent dit dat ik nooit rust zal vinden?" Confucius zei: "Toch wel. Wanneer je die grafheuvels ziet - hoog als bergen, vierkant als altaren, rond als tumuli, of hol als kookpotten - dan weet je waar rust te vinden is."

Zigong verzuchtte: "De dood is inderdaad groots! Daar vindt de edele mens zijn rust, en daar buigt de kleine mens." Confucius zei: "Zigong, nu begrijp je het eindelijk. Mensen kennen allemaal het plezier van het leven, maar niet het lijden ervan; ze weten van de vermoeidheid van ouderdom, maar niet van haar rust; ze vrezen de dood, maar beseffen niet dat ook de dood een vorm van rust is."

Yanzi (de beroemde staatsman uit de Qi-periode) zei ooit: "De dood is inderdaad iets goeds! Daar vindt de deugdzame mens zijn rust, en daar onderwerpt de ondeugdzame mens zich."

De dood is in feite de uiteindelijke bestemming van morele integriteit (De). De ouden noemden overledenen "teruggekeerden" - mensen die terugkeren naar de oorsprong. Als de doden teruggekeerden zijn, dan zijn de levenden "wandelaars" - mensen die onderweg zijn. Wie blijft ronddwalen zonder terug te keren naar de bron, is iemand die zijn thuis heeft verloren. Wanneer één persoon zijn thuis verliest, veroordelen alle mensen hem; maar wanneer de hele wereld haar thuis verliest, merkt niemand het nog op.

Sommigen verlaten hun geboortegrond, verzaken hun familie, verwaarlozen hun taken en zwerven doelloos rond - wat voor mensen zijn dit? De wereld zal hen zeker als losbandige zondaars bestempelen. Anderen jagen wereldse roem na, pronken met hun intelligentie, streven naar ijdele reputaties en pochen in de samenleving terwijl ze hun ware aard niet zien - wat voor mensen zijn dit? De wereld beschouwt hen juist als slimme strategen. In werkelijkheid hebben beide soorten mensen hun essentie (Jing) verloren, alleen keurt de wereld de laatste goed maar de eerste niet. Alleen de Wijze (hij die de Dao heeft verworven) weet wat te omarmen en wat los te laten.

Iemand vroeg Liezi: "Waarom hecht u zo'n waarde aan de staat van 'leegte'?" Liezi antwoordde: "De staat van leegte is op zichzelf noch waardevol noch waardeloos." Hij vervolgde: "Beter dan ijdele roem najagen is innerlijke rust bewaren; beter dan doelbewust handelen is leegte en stilte cultiveren. In rust en leegte vindt men het ware thuis; wie alleen maar neemt en geeft, verliest zijn wortels. Wanneer de zaak al verloren is en men probeert haar onder de vlag van menselijkheid en rechtvaardigheid te redden, is het al te laat."

Zhou Xiong (een wijze uit de oudheid) zei...... (hier breekt de tekst af)

Alles in hemel en aarde is voortdurend in beweging en verandering, maar deze transformaties zijn zo subtiel dat ze nauwelijks waarneembaar zijn. Wat hier vermindert, neemt daar toe; wat hier voltooid wordt, raakt daar beschadigd. Deze cycli van groei en verval, van overvloed en tekort, houden nooit op - zoals het leven zelf dat met de tijd komt en gaat.

De veranderingen der dingen voltrekken zich nooit plotseling. Neem de mens: van geboorte tot ouderdom veranderen ons uiterlijk, onze gelaatskleur, intelligentie en houding elke dag op subtiele wijze. Huid, nagels en haar vernieuwen zich ongemerkt. Deze transformaties zijn zo geleidelijk dat we ze niet direct waarnemen, alleen in terugblik worden ze zichtbaar.

Er was eens een man uit Qi die zich dag en nacht zorgen maakte dat de hemel zou instorten of de aarde zou opensplijten, zo bang dat hij nergens meer zou kunnen leven dat hij niet kon eten of slapen. Een wijs man troostte hem: "De hemel is slechts opgehoopte Qi (levensenergie) - het is overal. Je ademt en beweegt er elke dag in, waarom zou je vrezen dat hij zal vallen?"

De angstige man vroeg: "Als de hemel echt Qi is, zullen de zon, maan en sterren dan niet naar beneden vallen?" De wijze antwoordde: "Ook die zijn slechts lichtgevende Qi-bollen - zelfs als ze vallen, kunnen ze geen kwaad." De bezorgde man vroeg verder: "Maar wat als de aarde opensplijt?" Waarop de ander zei: "De aarde is slechts opgestapelde brokken aarde." (Hier illustreren "opgehoopte Qi" en "opgestapelde brokken" de taoïstische visie dat alle dingen uit Qi bestaan - een vorm van eenvoudig materialisme.)

Deze dialoog onderzoekt de filosofische vraag of hemel en aarde kunnen vergaan. Iemand maakt zich zorgen dat de hemel zou instorten en de aarde zou verzinken, maar een ander stelt hem gerust door uit te leggen dat hemel en aarde alle richtingen vullen zonder leegtes, net zoals mensen de hele dag op de aarde lopen zonder zich zorgen te maken over instorting. Beiden voelen zich na deze uitleg opgelucht en verheugd.

Chang Luzi (een taoïstische geleerde) hoort dit en zegt lachend: "De regenboog, wolken, mist, wind, regen en de vier seizoenen - dit alles bestaat uit geconcentreerde Qi (levensenergie) die de hemel vormt. Bergen, rivieren, oceanen, metalen, stenen, vuur en hout - dit zijn geconcentreerde substanties die de aarde vormen. Als we weten dat de hemel uit verzamelde Qi bestaat en de aarde uit verzamelde materie, hoe kunnen we dan zeggen dat ze niet kunnen vergaan? In de leegte zijn hemel en aarde slechts kleine deeltjes, maar in de wereld van vorm zijn ze het grootst. Het is waar dat ze moeilijk te doorgronden en te meten zijn, maar je zorgen maken over hun ondergang gaat inderdaad te ver. Toch is het ook onjuist te beweren dat ze nooit zullen vergaan. Hemel en aarde zullen uiteindelijk ten onder gaan - hoe kunnen we ons daar dan niet druk over maken?"

Liezi (een prominente taoïstische figuur) hoort dit en merkt lachend op: "Zeggen dat hemel en aarde zullen vergaan is onjuist, maar zeggen dat ze niet zullen vergaan is eveneens onjuist. Of ze wel of niet vergaan, dat kunnen we niet weten. In wezen zijn beide standpunten hetzelfde - net zoals levenden de dood niet kennen en doden het leven niet kennen; zoals komenden het vertrek niet kennen en vertrekkenden de komst niet kennen. Zo is het ook met het principe van vergaan en niet-vergaan."

Shun vroeg aan Zheng (een wijze uit de oudheid): "Kan ik de Dao bezitten?" Zheng antwoordde: "Zelfs je lichaam is niet van jou, hoe kun je dan de Dao bezitten?" Shun drong aan: "Als mijn lichaam niet van mij is, van wie is het dan?"

Zheng legde uit: "Je fysieke vorm is je tijdelijk toevertrouwd door Hemel en Aarde. Je leven is niet van jou - het is een harmonische toestand geschonken door Hemel en Aarde; je bestemming is niet van jou - het is een door Hemel en Aarde geordend functioneren; zelfs je nakomelingen zijn niet van jou, slechts een transformatieproces in de voortdurende stroom van leven tussen Hemel en Aarde. Daarom hoeft een mens bij het lopen geen bepaalde richting na te streven, bij het wonen geen vaste verblijfplaats vast te houden, bij eten en drinken geen buitensporige verfijning te zoeken. Hoe zou de stromende Yang-energie (natuurlijke levenskracht) tussen Hemel en Aarde ooit door een individu bezeten kunnen worden?"

Een ander verhaal vertelt over Guo Shi uit Qi, die zeer rijk was, terwijl Xiang Shi uit Song in armoede leefde. Xiang reisde naar Qi om Guo te vragen naar zijn methode om rijkdom te verwerven. Guo zei: "Ik ben bedreven in 'diefstal'. Toen ik hiermee begon, was ik na één jaar zelfvoorzienend, na twee jaar welvarend, na drie jaar zeer rijk, en later kon ik zelfs mijn hele dorp begunstigen."

Xiang was verheugd, maar begreep slechts de oppervlakkige betekenis. Hij brak muren open en stal alles wat hij tegenkwam. Binnen korte tijd werd hij veroordeeld voor diefstal en verloor zelfs zijn oorspronkelijke bezittingen. Xiang dacht dat Guo hem bedrogen had en ging hem verwijten maken.

Guo Shi (een wijze) vroeg aan Xiang Shi: "Wat versta jij onder stelen?" Xiang Shi beschreef zijn eigen begrip van diefstal.

Guo Shi zuchtte: "Ach! Jouw begrip van stelen is wel erg oppervlakkig! Laat mij het uitleggen. Ik heb gehoord dat hemel en aarde volgens vaste patronen functioneren, en dat de aarde haar rijkdommen voortbrengt. Wat ik 'steel' zijn de juiste momenten in de bewegingen van hemel en aarde en de voortbrengselen van de aarde – ik maak gebruik van de voedende regen, de voedende bergen en moerassen om gewassen te verbouwen en huizen met muren te bouwen. Het vangen van vogels en dieren op het land, het vangen van vissen en schildpadden in het water – dit is allemaal eigenlijk 'stelen'."

"Maar de gewassen, het hout, de dieren, de vissen en schildpadden worden allemaal door de natuur voortgebracht. Welk deel ervan is werkelijk van mij? Op deze manier 'steel' ik van de natuur zonder daarvoor gestraft te worden. Maar goud, juwelen, graan, stoffen, geld en goederen – dat zijn allemaal dingen die mensen zelf hebben verzameld. Zijn die soms door de hemel gegeven? Als je hiervoor gestraft wordt omdat je ze steelt, wie kun je dan de schuld geven?"

Xiang Shi was hierover zeer verward en dacht dat Guo Shi hem voor de gek hield. Daarom ging hij raad vragen aan Meester Dongguo (een andere wijze). Meester Dongguo zei: "Is jouw hele bestaan niet ook 'gestolen'? Je hebt de harmonie van Yin en Yang (de tegengestelde krachten) gestolen om geboren te worden en je hebt ze gebruikt om je lichaam te vormen. Laat staan de dingen buiten je lichaam! In feite zijn alle dingen in hemel en aarde van elkaar afhankelijk. Als je ze met geweld voor jezelf opeist, ben je pas echt verward."

"Wat Guo Shi 'stelen' noemt, is in feite in overeenstemming met de natuurlijke Dao (de Weg)."

Mensen ondervinden rampspoed omdat begeerte hen tot diefstal drijft - deze zelfzuchtige houding lokt van nature schuld uit. Maar bij nader inzien is zelfs wie zich beroemt op onbaatzuchtigheid, in wezen een dief; en wie werkelijk boven het onderscheid tussen publiek en privé staat, blijft vanuit een hoger perspectief eveneens stelen. In waarheid is de grens tussen publiek en privé slechts een manifestatie van de natuurlijke werking van hemel en aarde. Wie het wezen van de Dao (de Weg) doorgrondt, begrijpt: wie kan er in deze wereld werkelijk een dief genoemd worden, en wie niet?

(Deze passage uit de Liezi·Shuofu gebruikt de metafoor van diefstal om het taoïstische concept van "gelijkwaardigheid der dingen" te verkennen. Volgens de taoïstische visie is fixatie op het onderscheid tussen "publiek" en "privé" op zichzelf al strijdig met de natuur. De ware verlichte overstijgt deze dualiteit en omarmt, net als hemel en aarde, alle dingen zonder onderscheid te maken.)